ความมั่นคงทางพลังงาน โจทย์ใหญ่ Gastech 2026 ของไทย
โลกพลังงานกำลังเดินเข้าสู่ช่วงหัวเลี้ยวหัวต่อครั้งสำคัญ เมื่อความต้องการใช้ไฟฟ้าเพิ่มขึ้นอย่างรวดเร็วจากการเติบโตของปัญญาประดิษฐ์ (AI) ดาต้าเซ็นเตอร์ และเศรษฐกิจดิจิทัล ขณะเดียวกัน ความผันผวนทางภูมิรัฐศาสตร์และแรงกดดันให้ลดการปล่อยคาร์บอนก็ทำให้ทุกประเทศต้องกลับมาทบทวนคำถามเดิมว่า จะสร้างระบบพลังงานที่มั่นคง ราคาสมเหตุสมผล และเป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อมได้อย่างไร
ในบริบทนี้ Gastech 2026 ซึ่งจัดขึ้นระหว่างวันที่ 14-17 กันยายน 2569 ที่กรุงเทพฯ จึงไม่ได้เป็นเพียงงานประชุมด้านก๊าซธรรมชาติและ LNG เท่านั้น แต่ยังเป็นเวทีสำคัญที่รัฐบาล บริษัทพลังงาน นักลงทุน และผู้พัฒนาเทคโนโลยีจากทั่วโลกจะมาร่วมแลกเปลี่ยนมุมมองเกี่ยวกับอนาคตพลังงาน
ความมั่นคงทางพลังงาน โจทย์ใหญ่ Gastech 2026
Gastech เป็นหนึ่งในงานประชุมและนิทรรศการพลังงานระดับโลก เดิมมีจุดเริ่มต้นจากอุตสาหกรรมก๊าซธรรมชาติ แต่ปัจจุบันได้ขยายขอบเขตไปสู่ไฮโดรเจน การดักจับและกักเก็บคาร์บอน ระบบไฟฟ้า AI และโซลูชันพลังงานคาร์บอนต่ำ คาดว่าจะมีผู้เข้าร่วมกว่า 50,000 คนจากประมาณ 150 ประเทศ และมีบริษัทจัดแสดงราว 1,000 บริษัท
การที่ไทยได้รับเลือกให้เป็นเจ้าภาพมีความหมายอย่างมาก เพราะเอเชียกำลังกลายเป็นศูนย์กลางการเติบโตของความต้องการพลังงาน ทั้งจากการขยายตัวของเมือง ภาคอุตสาหกรรม และธุรกิจดิจิทัล การจัดงานครั้งนี้จึงเปิดโอกาสให้ประเทศไทยนำเสนอศักยภาพด้าน LNG โครงสร้างพื้นฐาน และการลงทุนพลังงานรูปแบบใหม่ต่อสายตานานาชาติ
บทบาทของกลุ่ม ปตท. ในระบบพลังงานไทย
กลุ่ม ปตท. มีบทบาทสำคัญใน Gastech 2026 ทั้งในฐานะผู้ร่วมจัดแสดงและหนึ่งในองค์กรหลักของระบบพลังงานไทย โดยครอบคลุมตั้งแต่การสำรวจและผลิตก๊าซ การจัดหาและนำเข้า LNG โครงสร้างพื้นฐาน ตลอดจนเทคโนโลยีลดคาร์บอน
ดร.คงกระพัน อินทรแจ้ง ประธานเจ้าหน้าที่บริหารและกรรมการผู้จัดการใหญ่ ปตท. ได้ร่วมแลกเปลี่ยนวิสัยทัศน์ในเวที Executive Leadership Panel หัวข้อ LNG in the age of electrification: Contracting, competition and demand realities โดยเน้นว่าระบบพลังงานในอนาคตต้องไม่ได้มองเพียงเรื่องราคา แต่ต้องให้ความสำคัญกับความต่อเนื่อง ความยืดหยุ่น และความสามารถในการรับมือกับวิกฤตด้วย
สำหรับประเทศไทย ก๊าซธรรมชาติจากแหล่งในประเทศสามารถรองรับความต้องการได้ประมาณครึ่งหนึ่ง ดังนั้น การสร้างความมั่นคงของ Supply จึงต้องอาศัยการจัดหาจากหลายช่องทาง ทั้งการเพิ่มศักยภาพก๊าซในประเทศและการนำเข้า LNG จากแหล่งต่าง ๆ ทั่วโลก
กระจายความเสี่ยง เพื่อสร้างความมั่นคง
การพึ่งพาแหล่งพลังงานเพียงแห่งเดียวอาจทำให้ระบบมีต้นทุนต่ำในระยะสั้น แต่ก็มีความเสี่ยงสูงเมื่อเกิดเหตุการณ์ไม่คาดคิด เช่น ความขัดแย้งระหว่างประเทศ ปัญหาการขนส่ง หรือการหยุดผลิตของผู้ส่งออก การกระจายแหล่งจัดหาจึงเปรียบเสมือนการสร้างหลักประกันให้ระบบพลังงาน แม้จะมีค่าใช้จ่ายเพิ่มขึ้น แต่ช่วยลดโอกาสเกิด Supply Shock ที่อาจกระทบต่อภาคธุรกิจและประชาชนในวงกว้าง
กลุ่ม ปตท. ตั้งเป้าขยาย LNG Portfolio จาก 3.7 ล้านตันในปี 2569 เป็น 10 ล้านตันในปี 2573 และ 15 ล้านตันในปี 2578 ขณะเดียวกัน โครงสร้างพื้นฐานของ PTTLNG ทั้ง LMPT1 และ LMPT2 สามารถรองรับ LNG รวมกันได้ประมาณ 19 ล้านตันต่อปี ตัวเลขเหล่านี้สะท้อนการเตรียมความพร้อมเพื่อให้ประเทศไทยมีทางเลือกมากขึ้นในการบริหารจัดการพลังงาน
ก๊าซยังจำเป็น แต่ต้องลดคาร์บอนควบคู่กัน
แม้ก๊าซธรรมชาติยังมีบทบาทสำคัญในการสร้างเสถียรภาพให้ระบบไฟฟ้าในช่วงเปลี่ยนผ่าน แต่ไม่ได้หมายความว่าการใช้ก๊าซจะดำเนินต่อไปในรูปแบบเดิมโดยไม่ปรับตัว ความท้าทายสำคัญคือการลดการปล่อยคาร์บอนจากกระบวนการผลิตและการใช้พลังงาน
แนวทางที่กำลังได้รับความสนใจประกอบด้วยการเพิ่มประสิทธิภาพการดำเนินงาน การใช้พลังงานอย่างคุ้มค่า และการนำเทคโนโลยี Carbon Capture มาใช้ อย่างไรก็ตาม เทคโนโลยีเหล่านี้ต้องมีความคุ้มค่าทางเศรษฐศาสตร์ สามารถขยายผลได้จริง และไม่สร้างภาระเกินไปต่อผู้บริโภคหรือระบบเศรษฐกิจ
โครงสร้างพื้นฐานต้องพร้อมก่อนเกิดวิกฤต
ความมั่นคงทางพลังงานไม่ได้หมายถึงการมีแหล่งพลังงานเพียงพอ แต่ยังรวมถึงความสามารถในการรับ จัดเก็บ ขนส่ง และกระจายพลังงานไปยังผู้ใช้ได้อย่างต่อเนื่อง การลงทุนในท่อส่ง สถานีรับจ่าย LNG ระบบกักเก็บ และโครงข่ายไฟฟ้าจึงต้องวางแผนล่วงหน้า เพราะโครงสร้างพื้นฐานเหล่านี้ใช้เวลาพัฒนาและต้องอาศัยเงินลงทุนจำนวนมาก
นอกจากการลงทุนแล้ว ความร่วมมือระหว่างผู้จัดหา ผู้ค้า เจ้าของโครงสร้างพื้นฐาน และภาครัฐก็มีความสำคัญไม่แพ้กัน การสร้างพันธมิตรระยะยาวจะช่วยเพิ่มความเชื่อมั่นและทำให้ทุกฝ่ายสามารถวางแผนรับมือกับความผันผวนได้ดีขึ้น
เทคโนโลยีใหม่กับพลังงานไทยในอนาคต
ภายในงาน Gastech 2026 กลุ่ม ปตท. นำเสนอแนวคิด “Flow” ซึ่งเชื่อมโยง Supply, Infrastructure, Technology และ Low-Carbon Solutions เข้าด้วยกัน โดยมองว่าความมั่นคงในวันนี้และการลดคาร์บอนในอนาคตไม่ใช่เรื่องที่ต้องเลือกอย่างใดอย่างหนึ่ง
หนึ่งในเทคโนโลยีที่น่าสนใจคือ I-SPARK ระบบบริหารจัดการพลังงานอัจฉริยะด้วย AI ที่ช่วยเพิ่มประสิทธิภาพการใช้พลังงานและสนับสนุนการพัฒนาอุตสาหกรรมคาร์บอนต่ำ นอกจากนี้ยังมีการนำพลังงานความเย็นจากกระบวนการเปลี่ยนสถานะ LNG มาต่อยอดในภาคธุรกิจ อุตสาหกรรม และการส่งเสริมการปลูกพืชเมืองหนาว
อีกโครงการสำคัญคือ Arthit CCS ซึ่งมีเป้าหมายดักจับและกักเก็บคาร์บอนไดออกไซด์ได้สูงสุดประมาณ 1 ล้านตันต่อปี และมีแผนเริ่มดำเนินการในปี 2028 โครงการนี้อาจเป็นต้นแบบสำหรับการพัฒนา CCS ในพื้นที่อื่นของประเทศไทยในอนาคต
ใครควรรับต้นทุนของความมั่นคงทางพลังงาน
คำถามที่หลีกเลี่ยงไม่ได้คือ ใครจะเป็นผู้รับภาระค่าใช้จ่ายจากการสร้างกำลังการผลิตสำรอง การกระจายแหล่งนำเข้า และการลงทุนในโครงสร้างพื้นฐาน เพราะความมั่นคงย่อมมีต้นทุนเสมอ ปตท. ต้องบริหารสองบทบาทไปพร้อมกัน ทั้งการเป็นรัฐวิสาหกิจที่มีหน้าที่ดูแลความมั่นคงทางพลังงานของประเทศ และการเป็นบริษัทจดทะเบียนที่ต้องรับผิดชอบต่อผู้ถือหุ้น
ทางออกจึงไม่ใช่การทำให้ต้นทุนเป็นศูนย์ แต่คือการบริหารต้นทุนให้มีประสิทธิภาพสูงสุด พร้อมออกแบบนโยบายที่สร้างสมดุลระหว่างราคาพลังงาน ความมั่นคงของระบบ และการลดคาร์บอน ประชาชนและภาคธุรกิจควรมีส่วนร่วมรับรู้ข้อมูล เพื่อเข้าใจว่าค่าใช้จ่ายบางส่วนคือการลงทุนเพื่อป้องกันความเสียหายในอนาคต
โดยสรุป Gastech 2026 ทำให้เห็นว่า ความมั่นคงทางพลังงาน ไม่ใช่เรื่องไกลตัวอีกต่อไป แต่เกี่ยวข้องกับค่าไฟ ความสามารถในการแข่งขันของธุรกิจ การเติบโตของเทคโนโลยี และคุณภาพชีวิตของทุกคน การเปลี่ยนผ่านพลังงานที่ดีจึงต้องค่อยเป็นค่อยไป เชื่อมโยงพลังงานเดิมกับเทคโนโลยีใหม่ และรักษาความมั่นคงของระบบไว้ตลอดทาง
มุมมองที่น่าจับตาคือ การแข่งขันด้านพลังงานในทศวรรษหน้าจะไม่ได้วัดกันที่ใครมีพลังงานราคาถูกที่สุดเพียงอย่างเดียว แต่จะวัดกันที่ใครสร้างระบบที่มั่นคง ยืดหยุ่น ราคาจับต้องได้ และลดคาร์บอนได้พร้อมกัน ประเทศไทยจึงควรใช้โอกาสจาก Gastech 2026 เดินหน้าสร้างความร่วมมือและลงทุนในโครงสร้างพื้นฐานตั้งแต่วันนี้ เพื่อให้อนาคตพลังงานไทยพร้อมรับทุกความเปลี่ยนแปลง