ปริศนาแผ่นดินไหวผิดปกติในยูทาห์ที่นักธรณีวิทยาเพิ่งค้นพบ

คุณเคยสงสัยไหมว่าทำไมเหตุการณ์แผ่นดินไหวบางครั้งถึงเกิดขึ้นโดยไม่มีใครรู้สึกตัว? เรื่องราวของเมืองเล็กๆ อย่าง Randolph ในรัฐยูทาห์นั้นน่าสนใจมาก ในช่วงเช้าของวันที่ 24 กุมภาพันธ์ 1979 เกิดแผ่นดินไหวขนาด 3.8 แมกนิจูดขึ้นที่นั่น แต่ที่น่าแปลกคือไม่มีชาวบ้านคนไหนรู้สึกถึงแรงสั่นสะเทือนเลยแม้แต่น้อย นักธรณีวิทยาจากสถานีตรวจวัดแผ่นดินไหวมหาวิทยาลัยยูทาห์ (UUSS) ต่างงุนงงกับเหตุการณ์นี้ เพราะปกติแผ่นดินไหวขนาดนี้ในรัฐอื่นอย่างแคลิฟอร์เนีย มักจะเป็นข่าวดังและสร้างความตื่นตระหนกไปทั่ว แต่ที่นี่กลับเงียบเชียบ

หลังจากผ่านไปเกือบครึ่งศตวรรษ ทีมนักวิจัยจากมหาวิทยาลัยยูทาห์ร่วมมือกับ Sandia National Labs ได้ไขความลับของ ปริศนาแผ่นดินไหวผิดปกติในยูทาห์ที่นักธรณีวิทยาเพิ่งค้นพบ นี้แล้ว พวกเขาเรียกปรากฏการณ์นี้ว่า “แผ่นดินไหวชั้นแมนเทิล” (Mantle Earthquakes) ซึ่งเกิดขึ้นลึกลงไปใต้เปลือกโลกถึง 70-90 กิโลเมตรเลยทีเดียว

ความจริงเบื้องหลังชั้นแมนเทิล

George Zandt นักธรณีวิทยาจากมหาวิทยาลัยแอริโซนา ซึ่งเป็นผู้สังเกตเห็นแผ่นดินไหวลึกลับที่ Randolph เป็นคนแรกๆ ได้กล่าวว่า “ตำแหน่งที่ลึกลงไปมากของแผ่นดินไหวอธิบายได้ว่าทำไมคนบนพื้นดินถึงไม่รู้สึกถึงแรงสั่นสะเทือน” ความลึกระดับนี้เกินกว่าที่แผ่นดินไหวตามปกติจะเกิดขึ้นได้ในบริเวณที่สภาพทางธรณีวิทยาไม่เอื้ออำนวย

นักธรณีฟิสิกส์ Keith Koper ผู้นำโครงการวิจัยนี้ได้ระบุว่าแผ่นดินไหวประเภทนี้มีลักษณะเฉพาะที่น่าสนใจ:

• เกิดขึ้นเป็นเหตุการณ์เดี่ยวๆ (One-off bursts) ไม่มีอาฟเตอร์ช็อกหรือแรงสั่นสะเทือนล่วงหน้าให้เห็น
• เกิดขึ้นใต้ขอบของ Wyoming Craton ซึ่งเป็นพื้นที่ทางธรณีวิทยาที่เก่าแก่และเสถียรมาก
• วัสดุใต้แผ่นเปลือกโลกในระดับความลึกนี้มีความหนืดคล้ายทอฟฟี่เนื่องจากอุณหภูมิและความดันที่สูงมาก

ทำไมนักวิทยาศาสตร์ถึงให้ความสำคัญกับ ปริศนาแผ่นดินไหวผิดปกติในยูทาห์ที่นักธรณีวิทยาเพิ่งค้นพบ

การเข้าใจกลไกของแผ่นดินไหวลึกเหล่านี้ไม่ใช่เรื่องเล่นๆ แม้คนบนพื้นดินจะไม่ได้รับผลกระทบในทันที แต่การศึกษานี้ช่วยให้เราเห็นภาพการเคลื่อนตัวของหินลึกใต้โลกได้ชัดเจนขึ้น Koper ยังเตือนทิ้งท้ายว่า แม้จะดูไม่มีอันตรายในปัจจุบัน แต่นักวิทยาศาสตร์ก็ยังไม่มั่นใจว่าแผ่นดินไหวที่ระดับความลึกเช่นนี้สามารถมีความรุนแรงได้สูงสุดเพียงใด การทำความเข้าใจมันให้ถ่องแท้จึงเป็นขั้นตอนสำคัญในการประเมินความเสี่ยงทางธรณีวิทยาในอนาคต

ความรู้ใหม่เกี่ยวกับแผ่นดินไหวชั้นลึกนี้ไม่เพียงแต่เปลี่ยนความเข้าใจเรื่องโครงสร้างโลกของเรา แต่ยังย้ำเตือนให้เห็นว่าภายใต้เท้าเรายังมีกระบวนการอีกมากมายที่เรายังต้องค้นหาคำตอบ การเปิดเผย ปริศนาแผ่นดินไหวผิดปกติในยูทาห์ที่นักธรณีวิทยาเพิ่งค้นพบ ในครั้งนี้ถือเป็นก้าวสำคัญของวงการธรณีวิทยาโลกอย่างแท้จริงครับ

ที่มา – ‘Anomalous’ Earthquakes Have Hit Utah for Decades. Geologists Are Finally Closing in on an Answer