พายุสุริยะภัยคุกคามใหม่ต่อการสำรวจดาวอังคาร

พายุสุริยะภัยคุกคามใหม่ต่อการสำรวจดาวอังคาร

การสำรวจอวกาศไม่ใช่เรื่องง่าย โดยเฉพาะเมื่อต้องเผชิญกับปัจจัยที่เราคาดไม่ถึง ล่าสุดมีงานวิจัยชิ้นใหม่เปิดเผยว่า พายุสุริยะภัยคุกคามใหม่ต่อการสำรวจดาวอังคาร ที่นักวิทยาศาสตร์อาจมองข้ามไปในช่วงที่ผ่านมา หลังจากเหตุการณ์ที่หุ่นยนต์สำรวจ Opportunity ของ NASA ต้องยุติการทำงานลงในปี 2018 เนื่องจากพายุฝุ่นขนาดยักษ์ที่ปกคลุมทั่วทั้งดาวอังคาร ทำให้เกิดคำถามว่าทำไมพายุลูกนั้นถึงรุนแรงได้ขนาดนั้น

จากการศึกษาข้อมูลโดยนักฟิสิกส์ที่นำเสนอในที่ประชุมดาราศาสตร์แห่งชาติ นักวิจัยพบว่ารังสีจากพายุสุริยะสามารถทะลุผ่านชั้นบรรยากาศที่เบาบางของดาวอังคารและกระตุ้นให้เกิดสภาพอากาศที่รุนแรงขึ้นได้ โดยใช้ข้อมูลจากยาน MAVEN และยาน Trace Gas Orbiter ของ ESA เปรียบเทียบกับฐานข้อมูลสภาพอากาศเดิม ผลลัพธ์ที่ได้ทำให้ทีมวิจัยประหลาดใจอย่างมาก

เหตุใด พายุสุริยะภัยคุกคามใหม่ต่อการสำรวจดาวอังคาร จึงน่ากังวล?

ดร. ลานา วิลเลียมส์ จากมหาวิทยาลัยแลนแคสเตอร์ ผู้นำงานวิจัยนี้เปิดเผยว่า เดิมทีทีมงานไม่ได้มุ่งเน้นเรื่องพายุฝุ่นเป็นหลัก แต่การที่พายุฝุ่นและพายุสุริยะเกิดขึ้นพร้อมกันทำให้เห็นความสัมพันธ์ที่ชัดเจนว่า สภาพอากาศบนดาวอังคารไม่ได้ถูกขับเคลื่อนด้วยแหล่งความร้อนเพียงแหล่งเดียว แต่มันมีการตอบสนองต่อเหตุการณ์หลายอย่างที่เกิดขึ้นพร้อมกัน

• รังสีจากพายุสุริยะ (SEP events) สามารถเพิ่มอุณหภูมิในชั้นบรรยากาศต่ำของดาวอังคารได้
• การรวมตัวกันของพายุฝุ่นและรังสีจากดวงอาทิตย์ส่งผลกระทบที่ทวีคูณ
• อุณหภูมิในชั้นบรรยากาศเพิ่มสูงขึ้นถึง 50 องศาเซลเซียสในช่วงที่เกิดพายุฝุ่นรุนแรง

แม้ว่าในอดีตเราจะเคยทราบว่าพายุสุริยะสร้างปรากฏการณ์แสงเหนือหรือการรั่วไหลของก๊าซในชั้นบรรยากาศชั้นบนได้ แต่การค้นพบผลกระทบที่ลงไปถึงชั้นบรรยากาศระดับล่าง ซึ่งเป็นที่ที่เกิดสภาพอากาศจริงๆ ถือเป็นเรื่องใหม่ที่น่าตื่นเต้นและน่ากังวลสำหรับภารกิจส่งมนุษย์ไปดาวอังคารในอนาคต

แม้หลักฐานจากเหตุการณ์ในปี 2018 และ 2021 จะยังไม่เพียงพอที่จะสรุปเป็นกฎตายตัว แต่ทีมวิจัยยังคงเฝ้ารอการวิเคราะห์ข้อมูลเพิ่มเติมโดยเฉพาะเหตุการณ์พายุสุริยะในเดือนพฤษภาคม 2024 ที่ผ่านมา ซึ่งยาน Curiosity สามารถบันทึกภาพอนุภาคที่มีประจุพุ่งเข้าสู่พื้นผิวดาวอังคารได้อย่างชัดเจน

ในมุมมองของผม การค้นพบว่า พายุสุริยะภัยคุกคามใหม่ต่อการสำรวจดาวอังคาร นี้เป็นสิ่งเตือนใจที่ดีว่า อวกาศเป็นสถานที่ที่คาดเดาได้ยากยิ่ง หากเราต้องการจะตั้งรกรากหรือส่งมนุษย์ไปเยือนดาวอังคารให้สำเร็จในระยะยาว เราจำเป็นต้องเข้าใจกลไกของสภาพอากาศในอวกาศให้ลึกซึ้งกว่านี้ เพราะความปลอดภัยของนักบินอวกาศและอุปกรณ์อันล้ำค่าคือสิ่งที่สำคัญที่สุด

ที่มา – Solar Storms Create a Risk for Mars Exploration Scientists Hadn’t Expected