สหรัฐอาจเสียกล้องโทรทรรศน์อนาคตสำคัญให้สเปนหากงบประมาณทรัมป์ผ่าน

คุณรู้ไหมว่ากล้องโทรทรรศน์ที่อาจเปลี่ยนหน้าประวัติศาสตร์ด้านดาราศาสตร์กำลังเสี่ยงที่จะหลุดมือจากสหรัฐอเมริกา? โปรเจกต์ยิ่งใหญ่ในชื่อ Thirty Meter Telescope (TMT) อาจย้ายฐานไปยังสเปน หากงบประมาณของรัฐบาลทรัมป์ได้รับการอนุมัติ ซึ่งจะส่งผลให้การสนับสนุนจากมูลนิธิวิทยาศาสตร์แห่งชาติ (NSF) ถูกตัดลดถึง 60% นั่นหมายความว่า สหรัฐอาจต้องสละโอกาสสำคัญในการเป็นผู้นำด้านเทคโนโลยีดาราศาสตร์ระดับโลกไปเลยทีเดียว

สหรัฐอาจเสียกล้องโทรทรรศน์อนาคตสำคัญให้สเปนหากงบประมาณทรัมป์ผ่าน

เมื่อกลางเดือนกรกฎาคมที่ผ่านมา รัฐบาลสเปนได้ประกาศเสนอเงินสนับสนุนสูงถึง 400 ล้านยูโร (ประมาณ 471 ล้านดอลลาร์) เพื่อดึงโปรเจกต์ TMT ไปตั้งที่เกาะลาปัลมา ในหมู่เกาะคานารี โดยปัจจุบัน ที่ตั้งเดิมบนภูเขาไม่กาวี (Mauna Kea) ในรัฐฮาวาย กำลังเผชิญกับความไม่แน่นอนจากปัญหางบประมาณและการคัดค้านทางวัฒนธรรม

TMT เป็นหนึ่งในกล้องโทรทรรศน์ภาคพื้นดินที่ใหญ่ที่สุดในโลก มีกระจกรวบรวมแสงขนาด 30 เมตร หรือกว้างเกือบ 100 ฟุต ซึ่งจะช่วยให้นักวิทยาศาสตร์สามารถสังเกตการณ์จักรวาลได้อย่างละเอียดระดับสูงที่สุดเท่าที่เคยมีมา ปัจจุบัน มีกล้องโทรทรรศน์ขนาดใหญ่สามตัวที่อยู่ระหว่างการก่อสร้าง ได้แก่ TMT, Giant Magellan Telescope (GMT) ที่ชิลี และ European Extremely Large Telescope (ELT) ในชิลีเช่นกัน ซึ่งสเปนก็มีส่วนร่วมกับ ELT อยู่แล้ว

ทำไมสเปนถึงอยากได้ TMT?

รัฐมนตรีว่าการกระทรวงวิทยาศาสตร์ สเปนอย่าง ดีอานา โมแรนต์ (Diana Morant) กล่าวว่า “สเปนมีความพร้อมทั้งด้านศักยภาพและเจตจำนงทางการเมืองในการเป็นเจ้าภาพกล้องโทรทรรศน์แห่งอนาคต” การดึง TMT มาได้จะไม่เพียงแต่ยกระดับความสามารถทางวิจัยของประเทศ แต่ยังส่งสัญญาณชัดเจนถึงความมุ่งมั่นต่อการพัฒนาโครงสร้างพื้นฐานวิทยาศาสตร์ระดับโลก

อย่างไรก็ตาม แม้สเปนจะเสนอเงินก้อนโต แต่ที่ตั้งบนเกาะลาปัลมาไม่ได้เหมาะที่สุดเมื่อเทียบกับฮาวาย เนื่องจากมีความสูงจากระดับน้ำทะเลต่ำกว่า ทำให้กล้องต้องมองผ่านชั้นบรรยากาศหนาแน่นกว่า ส่งผลต่อคุณภาพของภาพที่ได้ ตามรายงานจาก Nature News

• ลาปัลมา: สูง 2,400 เมตร
• ไม่กาวี: สูงกว่า 4,200 เมตร
• คุณภาพท้องฟ้ามืดไร้มลพิษแสง

ทั้งนี้ ข้อได้เปรียบด้านเทคโนโลยีของฮาวายยังไม่เพียงพอถ้าขาดการสนับสนุนด้านงบประมาณ โดยเฉพาะเมื่อ NSF ต้องเลือกระหว่างสนับสนุน TMT หรือ GMT ซึ่งอยู่ในขั้นพัฒนาที่ล้ำหน้ากว่า

ถึงแม้รัฐบาลทรัมป์จะเสนอให้ตัดงบ แต่สภาสหรัฐฯ หลายฝ่ายยังต่อต้านการลดงบวิทยาศาสตร์อย่างหนัก ดังนั้น ยังคงมีความหวังว่าการตัดสินใจขั้นสุดท้ายอาจไม่เป็นตามที่เสนอไว้

อย่างไรก็ดี ปัญหาที่ใหญ่กว่านั้นคือความตึงเครียดทางวัฒนธรรม ภูเขาไม่กาวีถือเป็นสถานที่ศักดิ์สิทธิ์ของชาวฮาวายดั้งเดิม ซึ่งเคยมีการชุมนุมครั้งใหญ่ในปี 2019 เพื่อขัดขวางการก่อสร้าง จนทำให้โครงการล่าช้ามานานหลายปี

ในมุมมองของผู้เขียน เชื่อว่าแม้สเปนจะไม่ใช่สถานที่ที่ดีที่สุดตามหลักวิชาการ แต่ถ้ารัฐบาลสหรัฐยังคงไม่ให้ความสำคัญกับการสนับสนุนวิทยาศาสตร์ระดับโลก ก็อย่าแปลกใจที่ประเทศอื่นจะก้าวขึ้นมาแทน เราควรช่วยกันผลักดันให้นโยบายวิทยาศาสตร์ไม่ถูกมองเป็นเรื่องรอง แต่เป็นเข็มทิศในการเดินหน้าประเทศ

สหรัฐอาจเสียกล้องโทรทรรศน์อนาคตสำคัญให้สเปนหากงบประมาณทรัมป์ผ่าน ไม่ใช่แค่ข่าวลือ แต่คือสัญญาณเตือนว่า อนาคตของการวิจัยในอเมริกาต้องได้รับการปกป้องให้ทันท่วงที

ที่มา – The U.S. Could Lose a Crucial Futuristic Telescope to Spain if Trump’s Budget PassesGutting the National Science Foundation’s budget would prevent the agency from breaking ground on the Thirty Meter Telescope in Hawaii.