วิกฤตแม่น้ำสาย ‘สุชาติ’ สั่ง คพ. ตรวจเข้มสารหนูปนเปื้อนเกินมาตรฐาน 25 เท่า เร่งแผนสำรองน้ำประปาช่วย 14 หมู่บ้าน
วิกฤตแม่น้ำสาย ‘สุชาติ’ สั่ง คพ. ตรวจเข้มสารหนูปนเปื้อนเกินมาตรฐาน 25 เท่า เร่งแผนสำรองน้ำประปาช่วย 14 หมู่บ้าน กลายเป็นประเด็นสำคัญที่คนในจังหวัดเชียงรายและประชาชนทั่วไปจับตา เพราะเกี่ยวข้องโดยตรงกับน้ำประปา น้ำสะอาด และความปลอดภัยในชีวิตประจำวัน เหตุการณ์ครั้งนี้เกิดขึ้นบริเวณแม่น้ำสาย อำเภอแม่สาย หลังเจ้าหน้าที่พบว่าน้ำมีความขุ่นสูงผิดปกติ พร้อมตรวจพบสารหนูในระดับที่เกินมาตรฐาน จนกระทบต่อระบบผลิตน้ำประปาในพื้นที่ 14 หมู่บ้าน
สุชาติ ชมกลิ่น รัฐมนตรีว่าการกระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม ได้สั่งการให้กรมควบคุมมลพิษลงพื้นที่ติดตามสถานการณ์อย่างใกล้ชิด พร้อมประสานหน่วยงานในจังหวัดเชียงรายเพื่อค้นหาต้นตอของมลพิษ รวมถึงเร่งวางแผนหาแหล่งน้ำสำรอง โดยเป้าหมายสำคัญคือการทำให้ประชาชนยังสามารถเข้าถึงน้ำสะอาดได้ แม้สถานการณ์แม่น้ำสายจะยังมีความเสี่ยง
วิกฤตแม่น้ำสาย ‘สุชาติ’ สั่ง คพ. ตรวจเข้มสารหนูปนเปื้อนเกินมาตรฐาน 25 เท่า เร่งแผนสำรองน้ำประปาช่วย 14 หมู่บ้าน
ข้อมูลจากกรมควบคุมมลพิษระบุว่า เมื่อวันที่ 5 พฤศจิกายน 2569 เจ้าหน้าที่พบแม่น้ำสายบริเวณชุมชนหัวฝายมีสีน้ำตาลแดง และมีตะกอนโคลนสะสมเป็นจำนวนมาก ค่าความขุ่นวัดได้สูงถึง 14,000 NTU ขณะที่ระบบกรองน้ำของการประปาส่วนภูมิภาค สาขาแม่สาย รองรับค่าความขุ่นได้ประมาณ 6,000 NTU เท่านั้น ความแตกต่างดังกล่าวทำให้ต้องระงับการผลิตและจ่ายน้ำประปาเป็นการชั่วคราว เพื่อป้องกันไม่ให้น้ำที่ไม่ได้คุณภาพถูกส่งต่อไปยังประชาชน
นอกจากความขุ่นแล้ว ประเด็นที่น่ากังวลมากที่สุดคือการตรวจพบสารหนูในน้ำดิบ ผลคัดกรองเบื้องต้นบริเวณบ้านหัวฝายเมื่อวันที่ 6 พฤศจิกายน พบสารหนูสูงถึง 0.25 มิลลิกรัมต่อลิตร ขณะที่มาตรฐานคุณภาพน้ำผิวดินกำหนดไว้ไม่เกิน 0.01 มิลลิกรัมต่อลิตร หรือสูงกว่าเกณฑ์ถึง 25 เท่า เจ้าหน้าที่จึงเก็บตัวอย่างน้ำจาก 3 จุด ได้แก่ บ้านหัวฝาย สะพานมิตรภาพแม่น้ำสายแห่งที่ 2 และบ้านป่าซางงาม เพื่อนำไปตรวจยืนยันในห้องปฏิบัติการอย่างละเอียด
สถานการณ์น้ำประปาเริ่มดีขึ้น แต่ยังต้องเฝ้าระวัง
ต่อมาในวันที่ 7 พฤศจิกายน ค่าความขุ่นของน้ำลดลงมาอยู่ที่ 1,164 NTU และการประปาส่วนภูมิภาคสามารถกลับมาผลิตและจ่ายน้ำได้ตามปกติ อย่างไรก็ตาม ค่าสารหนูในน้ำดิบยังอยู่ที่ 0.05 มิลลิกรัมต่อลิตร ซึ่งสูงกว่ามาตรฐานที่กำหนดไว้ ดังนั้น แม้ประชาชนจะเริ่มใช้น้ำประปาได้อีกครั้ง แต่หน่วยงานที่เกี่ยวข้องยังจำเป็นต้องตรวจสอบคุณภาพน้ำอย่างต่อเนื่อง
สำหรับประชาชนในพื้นที่ ควรติดตามประกาศจากจังหวัด การประปาส่วนภูมิภาค และหน่วยงานท้องถิ่นเป็นหลัก หากมีคำแนะนำให้หลีกเลี่ยงการใช้น้ำจากระบบประปาเพื่อบริโภค ก็ควรปฏิบัติตามอย่างเคร่งครัด โดยเฉพาะกลุ่มเด็ก ผู้สูงอายุ หญิงตั้งครรภ์ และผู้ที่มีโรคประจำตัว การต้มน้ำอาจช่วยลดเชื้อโรคบางชนิดได้ แต่ไม่ควรเข้าใจว่าการต้มสามารถกำจัดโลหะหนักอย่างสารหนูได้ทั้งหมด
แผนสำรองน้ำ 3 ระยะช่วยลดความเสี่ยง
จังหวัดเชียงรายได้จัดทำแผนรับมือแบ่งออกเป็น 3 ระยะ เพื่อให้สามารถตอบสนองได้ทั้งในช่วงฉุกเฉินและระยะยาว โดยมีแนวทางสำคัญดังนี้
- ระยะเร่งด่วน: ตรวจวัดสารหนูและโลหะหนักก่อนนำน้ำเข้าสู่ระบบผลิตประปาทุกครั้ง หากค่าความขุ่นสูงเกิน 6,000 NTU จะต้องหยุดผลิตทันที พร้อมเตรียมแหล่งน้ำสำรองจากประปาตำบลเกาะช้าง แหล่งน้ำขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น รถบรรทุกน้ำ และชุดผลิตน้ำประปาสนาม
- ระยะกลาง: เร่งพัฒนาแหล่งน้ำดิบจากอำเภอเชียงแสนเพื่อช่วยสนับสนุนอำเภอแม่สาย รวมถึงพัฒนาระบบน้ำบาดาลและถังเก็บน้ำสำรอง เพื่อเพิ่มความยืดหยุ่นให้กับระบบประปา
- ระยะยาว: พัฒนาแหล่งน้ำใหม่ เช่น อ่างเก็บน้ำดอยหัวแม่คำ ติดตั้งสถานีตรวจวัดคุณภาพน้ำอัตโนมัติในแม่น้ำสาย แม่น้ำรวก และแม่น้ำกก รวมทั้งประสานความร่วมมือกับประเทศเมียนมาเพื่อแก้ปัญหามลพิษข้ามพรมแดน
วิกฤตแม่น้ำสาย ‘สุชาติ’ สั่ง คพ. ตรวจเข้มสารหนูปนเปื้อนเกินมาตรฐาน 25 เท่า เร่งแผนสำรองน้ำประปาช่วย 14 หมู่บ้าน สะท้อนให้เห็นว่าปัญหาคุณภาพน้ำไม่ใช่เรื่องไกลตัวอีกต่อไป เพราะความเปลี่ยนแปลงของแม่น้ำเพียงช่วงสั้น ๆ สามารถกระทบทั้งสุขภาพ เศรษฐกิจ และการใช้ชีวิตของผู้คนจำนวนมากได้ การมีระบบตรวจวัดแบบเรียลไทม์ แหล่งน้ำสำรองที่พร้อมใช้งาน และการเปิดเผยข้อมูลอย่างโปร่งใส จึงเป็นสิ่งที่ควรเร่งดำเนินการ
ในมุมของประชาชน การติดตามข่าวสารจากหน่วยงานรัฐอย่างสม่ำเสมอและหลีกเลี่ยงการแชร์ข้อมูลที่ยังไม่ได้รับการยืนยันถือเป็นเรื่องสำคัญ ขณะเดียวกัน ภาครัฐควรสื่อสารให้เข้าใจง่ายและแจ้งเตือนอย่างรวดเร็ว เพราะการรับมือมลพิษทางน้ำที่มีประสิทธิภาพไม่ได้วัดแค่การแก้ปัญหาเฉพาะหน้า แต่ต้องรวมถึงการป้องกันไม่ให้เหตุการณ์ลักษณะนี้เกิดซ้ำในอนาคต