มะเร็งลำไส้ใหญ่ในเด็กและวัยรุ่นไม่เหมือนผู้ใหญ่

มะเร็งลำไส้ใหญ่ในเด็กและวัยรุ่นไม่เหมือนผู้ใหญ่ และกำลังเป็นประเด็นสุขภาพที่ผู้ปกครองรวมถึงบุคลากรทางการแพทย์ควรให้ความสนใจ แม้โรคนี้ยังพบได้น้อยในเด็กและวัยรุ่นเมื่อเทียบกับผู้สูงอายุ แต่ข้อมูลการศึกษาล่าสุดสะท้อนว่า ผู้ป่วยอายุน้อยอาจได้รับการวินิจฉัยล่าช้า เนื่องจากอาการหลายอย่างคล้ายโรคทั่วไป และแพทย์อาจไม่คิดถึงมะเร็งลำไส้ใหญ่เป็นอันดับต้น ๆ

มะเร็งลำไส้ใหญ่ในเด็กและวัยรุ่นไม่เหมือนผู้ใหญ่

นักวิจัยวิเคราะห์ข้อมูลผู้ป่วยอายุไม่เกิน 21 ปีจำนวน 84 คน ซึ่งได้รับการวินิจฉัยว่าเป็นมะเร็งลำไส้ใหญ่ระหว่างปี 2012–2023 ผู้ป่วยมีอายุมัธยฐานประมาณ 16.5 ปี และโดยเฉลี่ยมีอาการนานถึง 12 สัปดาห์ก่อนจะได้รับการวินิจฉัย ผลที่พบคือผู้ป่วยส่วนใหญ่ไม่มีประวัติครอบครัวเป็นมะเร็งลำไส้ใหญ่ จึงแสดงให้เห็นว่าโรคนี้อาจเกิดขึ้นได้แม้เด็กจะไม่มีปัจจัยเสี่ยงทางพันธุกรรมที่ชัดเจน

ผู้ป่วยจำนวนมากได้รับการวินิจฉัยเมื่อโรคลุกลามแล้ว โดย 51% อยู่ในระยะที่ 3 และ 29% อยู่ในระยะที่ 4 นอกจากนี้ มะเร็งยังมีแนวโน้มก้าวร้าวและแพร่กระจายได้เร็ว หลังการรักษาประมาณ 37% มีการกลับเป็นซ้ำ และเกือบ 45% เสียชีวิตภายในช่วงเวลาที่ติดตามการศึกษา อย่างไรก็ตาม งานวิจัยนี้ยังอยู่ระหว่างการนำเสนอและยังไม่ได้ผ่านกระบวนการตรวจสอบโดยผู้เชี่ยวชาญอย่างสมบูรณ์ จึงควรใช้ข้อมูลด้วยความระมัดระวัง

มะเร็งลำไส้ใหญ่ในเด็กและวัยรุ่นไม่เหมือนผู้ใหญ่: อาการที่ควรสังเกต

อาการของโรคอาจไม่จำเพาะเจาะจงและมีสาเหตุได้หลายอย่าง แต่หากอาการเกิดขึ้นต่อเนื่อง เป็นมากขึ้น หรือไม่มีคำอธิบายที่ชัดเจน ผู้ปกครองควรพาเด็กไปพบแพทย์เพื่อประเมินเพิ่มเติม อาการที่พบได้บ่อยก่อนการวินิจฉัย ได้แก่

• ปวดท้องหรือปวดหลัง โดยเฉพาะอาการที่เกิดซ้ำ รบกวนการนอน หรือไม่ดีขึ้นหลังดูแลเบื้องต้น
• พฤติกรรมการขับถ่ายเปลี่ยนไป เช่น ท้องผูกหรือท้องเสียเรื้อรัง อุจจาระมีขนาดเล็กลง หรือรู้สึกถ่ายไม่สุด
• มีเลือดปนในอุจจาระหรือเลือดออกทางทวารหนัก แม้บางครั้งอาจเกิดจากริดสีดวงหรือแผลบริเวณทวารหนัก แต่ควรให้แพทย์ตรวจหาสาเหตุ
• น้ำหนักลดโดยไม่ได้ตั้งใจ เบื่ออาหาร อ่อนเพลีย หรือมีพัฒนาการด้านน้ำหนักและส่วนสูงไม่เป็นไปตามเกณฑ์
• ซีดหรือเหนื่อยง่าย ซึ่งอาจเกี่ยวข้องกับการเสียเลือดทีละน้อยในระบบทางเดินอาหาร

อาการเหล่านี้ไม่ได้หมายความว่าเด็กเป็นมะเร็งเสมอไป โรคติดเชื้อ ลำไส้แปรปรวน โรคลำไส้อักเสบ และปัญหาทางเดินอาหารอื่น ๆ ก็อาจทำให้เกิดอาการคล้ายกันได้ จุดสำคัญคือไม่ควรปล่อยให้อาการเรื้อรังโดยไม่ตรวจหาสาเหตุ โดยเฉพาะเมื่อมีเลือดออก น้ำหนักลด หรืออาการแย่ลงอย่างต่อเนื่อง

เหตุใดจึงวินิจฉัยได้ช้า

มะเร็งลำไส้ใหญ่พบในเด็กน้อยมากเมื่อเทียบกับมะเร็งชนิดอื่นและโรคทางเดินอาหารทั่วไป แพทย์จึงอาจนึกถึงสาเหตุที่พบบ่อยก่อน อีกทั้งเด็กบางคนอธิบายอาการได้ไม่ละเอียด หรือรู้สึกเขินที่จะพูดถึงการขับถ่ายและเลือดออกทางทวารหนัก ทำให้การพบแพทย์ล่าช้า ผู้ปกครองจึงควรช่วยสังเกตการเปลี่ยนแปลงของร่างกายและบอกข้อมูลอย่างตรงไปตรงมา

การไม่มีประวัติครอบครัวก็ไม่ได้ตัดความเป็นไปได้ของโรคออกทั้งหมด จากข้อมูลการศึกษาพบว่ามีผู้ป่วยเพียงประมาณ 20% ที่มีประวัติครอบครัวเป็นมะเร็งลำไส้ใหญ่ ดังนั้น หากเด็กมีอาการผิดปกติที่อธิบายไม่ได้ แพทย์อาจพิจารณาการตรวจเพิ่มเติมตามความเหมาะสม เช่น การตรวจเลือด การตรวจอุจจาระ การตรวจภาพถ่าย หรือการส่องกล้อง โดยขึ้นอยู่กับอายุ อาการ และดุลยพินิจของแพทย์

แนวโน้มโรคในคนอายุน้อย

ในช่วงที่ผ่านมา อัตราการเกิดมะเร็งลำไส้ใหญ่ในผู้สูงอายุลดลงอย่างต่อเนื่อง แต่กลับเพิ่มขึ้นในคนอายุต่ำกว่า 50 ปี รวมถึงวัยรุ่นบางส่วน สมาคมมะเร็งแห่งสหรัฐอเมริการายงานว่า อัตราการเกิดโรคในคนอายุต่ำกว่า 50 ปีเพิ่มขึ้นเฉลี่ย 2.9% ต่อปีระหว่างปี 2013–2022 แม้ยังไม่สามารถสรุปสาเหตุเดียวได้ แต่นักวิทยาศาสตร์กำลังศึกษาความเกี่ยวข้องกับอาหารแปรรูป การรับประทานใยอาหารต่ำ ภาวะน้ำหนักเกิน การไม่ค่อยเคลื่อนไหว การสูบบุหรี่ แอลกอฮอล์ และปัจจัยแวดล้อมบางประการ

อย่างไรก็ตาม ผู้ปกครองไม่ควรโทษตนเองหรือสรุปว่าอาหารเพียงอย่างเดียวเป็นสาเหตุของโรค สิ่งที่ทำได้คือส่งเสริมพฤติกรรมสุขภาพ เช่น รับประทานผัก ผลไม้ และธัญพืชไม่ขัดสีให้หลากหลาย ลดอาหารแปรรูป ออกกำลังกายสม่ำเสมอ นอนหลับให้เพียงพอ และพาเด็กตรวจสุขภาพตามคำแนะนำ

สรุปสิ่งที่ผู้ปกครองควรรู้

มะเร็งลำไส้ใหญ่ในเด็กและวัยรุ่นไม่เหมือนผู้ใหญ่ เพราะผู้ป่วยอายุน้อยอาจไม่มีประวัติครอบครัว แต่กลับพบโรคในระยะลุกลามและมีลักษณะก้าวร้าวได้ แม้โอกาสเกิดโรคจะยังต่ำมาก แต่การตระหนักถึงสัญญาณเตือนจะช่วยให้เด็กได้รับการตรวจและรักษาเร็วขึ้น หากมีอาการปวดท้องเรื้อรัง การขับถ่ายเปลี่ยนแปลง เลือดปนในอุจจาระ น้ำหนักลด หรืออ่อนเพลียโดยไม่ทราบสาเหตุ ควรปรึกษาแพทย์ อย่ารอให้อาการรุนแรง เพราะการสังเกตและการตรวจอย่างเหมาะสมอาจมีส่วนสำคัญต่อโอกาสการรักษา

ที่มา – Colorectal Cancer Is Rising Among Kids and Teens—and It’s Not the Same Disease Adults Get