OpenAI ชวนสหรัฐนำมาตรฐาน AI โลก จีนจะยอมหรือไม่?

ประเด็นเรื่อง OpenAI ชวนสหรัฐนำมาตรฐาน AI โลก จีนจะยอมหรือไม่? กำลังกลายเป็นหัวข้อสำคัญในการเมือง เทคโนโลยี และความมั่นคงระหว่างประเทศ หลัง OpenAI เรียกร้องให้รัฐบาลสหรัฐเป็นผู้นำความร่วมมือระดับโลก เพื่อกำหนดมาตรฐานด้านความปลอดภัยสำหรับปัญญาประดิษฐ์รุ่นก้าวหน้า แนวคิดนี้เกิดขึ้นในช่วงเวลาเดียวกับที่เจ้าหน้าที่สหรัฐและจีนเริ่มหารือเรื่องความเสี่ยงจาก AI และกลไกแจ้งเตือนเหตุการณ์ที่อาจกระทบต่อความมั่นคงของทั้งสองประเทศ

OpenAI มองว่าสหรัฐมีความพร้อมในการเป็นผู้นำ เพราะอุตสาหกรรม AI ของประเทศยังอยู่แถวหน้าด้านเทคโนโลยี อีกทั้งสหรัฐยังมีเครือข่ายสำคัญในด้านการเงิน การค้า กลาโหม เทคโนโลยี และระบบสารสนเทศ อย่างไรก็ตาม การที่ประเทศหนึ่งจะเข้ามากำหนดแนวทางซึ่งมีผลต่อทั้งโลก ย่อมทำให้เกิดคำถามว่า จีนและประเทศอื่น ๆ จะยอมรับบทบาทดังกล่าวมากน้อยเพียงใด

OpenAI ชวนสหรัฐนำมาตรฐาน AI โลก จีนจะยอมหรือไม่?

ข้อเสนอของ OpenAI ไม่ได้เรียกร้องให้สหรัฐออกใบอนุญาตหรือบังคับให้บริษัท AI ต้องขออนุมัติก่อนเปิดตัวโมเดลใหม่ แต่ต้องการให้รัฐบาลทำงานร่วมกับองค์กรด้านความปลอดภัยที่มีอยู่แล้ว เช่น Center for AI Standards and Innovation หรือ CAISI รวมถึงประเทศอื่น ๆ เพื่อสร้างมาตรฐานทางเทคนิคร่วมกัน

มาตรฐานดังกล่าวอาจครอบคลุมการวัดความสามารถของโมเดล การประเมินความเสี่ยง การตรวจสอบประสิทธิภาพของระบบป้องกัน และการติดตามพัฒนาการของ AI ที่สามารถช่วยสร้างหรือปรับปรุงโมเดลรุ่นใหม่ได้ด้วยตัวเอง แนวคิดนี้เกี่ยวข้องกับสิ่งที่เรียกว่า recursive self-improvement หรือ RSI ซึ่งหมายถึงกระบวนการที่ AI มีบทบาทในการพัฒนาระบบ AI รุ่นถัดไปแบบอัตโนมัติ

เหตุผลที่สหรัฐต้องการนำมาตรฐาน AI โลก

ในมุมมองของ OpenAI การเป็นผู้นำด้านมาตรฐานไม่ได้มีความหมายเฉพาะเรื่องความปลอดภัยเท่านั้น แต่ยังเกี่ยวข้องกับการแข่งขันทางเศรษฐกิจและภูมิรัฐศาสตร์ด้วย หากหลายประเทศเลือกใช้แนวทางที่สหรัฐมีส่วนกำหนด บริษัทอเมริกันก็อาจได้เปรียบในการขยายบริการ AI ไปยังตลาดต่าง ๆ

การแข่งขันระหว่างสหรัฐกับจีนจึงไม่ได้วัดกันเพียงว่าใครพัฒนาโมเดลได้เก่งกว่า แต่ยังรวมถึงว่าใครสามารถทำให้ประเทศอื่นเชื่อมั่นและนำเทคโนโลยีของตนไปใช้งานได้มากกว่า กฎเกณฑ์ที่ชัดเจนและใช้งานได้จริงอาจช่วยให้ธุรกิจและรัฐบาลต่าง ๆ ตัดสินใจลงทุนใน AI ได้ง่ายขึ้น

• ความปลอดภัย: ประเทศต่าง ๆ สามารถใช้เกณฑ์ร่วมกันในการตรวจสอบความเสี่ยงของโมเดล
• ความร่วมมือ: นักวิจัยและหน่วยงานกำกับดูแลจะแลกเปลี่ยนข้อมูลได้เป็นระบบมากขึ้น
• การแข่งขัน: สหรัฐอาจเพิ่มอิทธิพลต่อทิศทางการใช้งาน AI ในตลาดโลก
• ความโปร่งใส: บริษัทเทคโนโลยีต้องอธิบายความสามารถและข้อจำกัดของระบบได้ชัดเจนขึ้น

จีนจะยอมรับแนวทางของสหรัฐหรือไม่

คำตอบยังไม่ชัดเจน แม้จีนจะไม่ปฏิเสธความร่วมมือระหว่างประเทศด้าน AI แต่ปักกิ่งมีแนวทางและผลประโยชน์ของตัวเอง จีนเคยสนับสนุนให้ AI เป็นพื้นที่แห่งความร่วมมือระหว่างประเทศ และประธานาธิบดีสี จิ้นผิง เคยเปรียบเทียบการพัฒนา AI ว่าไม่ควรเป็นการแสดงเดี่ยวของประเทศใดประเทศหนึ่ง แต่ควรเป็นการประสานงานของหลายประเทศ

จีนยังผลักดันองค์กรความร่วมมือด้าน AI ระดับโลกที่มีประเทศสมาชิกจำนวนมาก รวมถึงเศรษฐกิจขนาดใหญ่ เช่น บราซิลและรัสเซีย อย่างไรก็ตาม การสนับสนุนความร่วมมือไม่ได้หมายความว่าจีนจะยอมให้สหรัฐเป็นผู้กำหนดกติกาหลักเพียงฝ่ายเดียว จีนอาจต้องการให้มาตรฐานใหม่สะท้อนมุมมองของประเทศกำลังพัฒนา รวมถึงเปิดพื้นที่ให้แต่ละประเทศนำไปปรับใช้กับกฎหมายและนโยบายภายในของตน

ความไม่ไว้วางใจระหว่างสองมหาอำนาจยังเป็นอุปสรรคสำคัญ สหรัฐกังวลว่าจีนอาจใช้ AI เพื่อเพิ่มขีดความสามารถทางทหารและข่าวกรอง ขณะที่จีนอาจมองว่าข้อเสนอจากวอชิงตันเป็นความพยายามรักษาความได้เปรียบของบริษัทอเมริกันมากกว่าการสร้างความปลอดภัยอย่างเท่าเทียม

กลไกแจ้งเตือนเหตุการณ์ AI อาจเป็นจุดเริ่มต้น

หนึ่งในประเด็นที่เจ้าหน้าที่สหรัฐเสนอคือการสร้างกลไกฉุกเฉินสำหรับแจ้งเตือนกัน เมื่อเกิดเหตุการณ์จาก AI ที่อาจส่งผลต่อความมั่นคงของชาติ เช่น โมเดลถูกใช้เพื่อโจมตีโครงสร้างพื้นฐาน การสร้างข้อมูลเท็จในวงกว้าง หรือการทำงานที่อยู่นอกเหนือการควบคุมของผู้พัฒนา

กลไกนี้อาจเป็นจุดเริ่มต้นที่เป็นรูปธรรมกว่าการพยายามตกลงกฎเกณฑ์ขนาดใหญ่ในทันที เพราะทั้งสองประเทศสามารถเริ่มจากการแลกเปลี่ยนข้อมูลและกำหนดช่องทางสื่อสารฉุกเฉินก่อน จากนั้นจึงค่อยขยายไปสู่มาตรฐานการทดสอบ การประเมินความเสี่ยง และแนวทางรับมือเหตุการณ์ที่ซับซ้อนมากขึ้น

อย่างไรก็ตาม การสร้างความร่วมมือจะไม่ง่าย โดยเฉพาะเมื่อสหรัฐมีท่าทีแข็งกร้าวด้านการค้าและความมั่นคง จนทำให้พันธมิตรเดิมบางส่วนรู้สึกไม่พอใจ หากประเทศพันธมิตรยังไม่มั่นใจในความสม่ำเสมอของนโยบายสหรัฐ ก็อาจไม่ต้องการให้วอชิงตันมีอำนาจนำในการกำหนดมาตรฐาน AI เพียงฝ่ายเดียว

มาตรฐาน AI โลกควรเกิดจากหลายฝ่าย

แม้สหรัฐจะมีบริษัท AI ชั้นนำและทรัพยากรวิจัยจำนวนมาก แต่การกำหนดมาตรฐานระดับโลกควรเปิดให้จีน สหภาพยุโรป ประเทศในเอเชีย และประเทศกำลังพัฒนามีส่วนร่วมอย่างจริงจัง มาตรฐานที่ดีควรใช้หลักวิทยาศาสตร์ ตรวจสอบได้ และไม่กลายเป็นเครื่องมือกีดกันทางการค้า

ประเด็นสำคัญคือการแยกให้ออกระหว่างมาตรฐานทางเทคนิคกับกฎเกณฑ์ทางการเมือง มาตรฐานทางเทคนิคอาจช่วยให้ทุกฝ่ายวัดความเสี่ยงด้วยเกณฑ์ใกล้เคียงกัน ขณะที่แต่ละรัฐบาลยังสามารถตัดสินใจเองว่าจะนำมาตรฐานเหล่านั้นไปบังคับใช้ในกฎหมายภายในอย่างไร แนวทางนี้อาจช่วยลดความกังวลเรื่องการสูญเสียอธิปไตยด้านนโยบาย

ในท้ายที่สุด คำถาม OpenAI ชวนสหรัฐนำมาตรฐาน AI โลก จีนจะยอมหรือไม่? อาจไม่มีคำตอบแบบใช่หรือไม่ใช่ในทันที จีนอาจไม่ยอมรับการนำของสหรัฐโดยตรง แต่ก็มีเหตุผลที่จะเข้าร่วมกลไกบางอย่าง หากความร่วมมือนั้นช่วยลดความเสี่ยงจาก AI และไม่ทำให้ประเทศใดประเทศหนึ่งผูกขาดการตัดสินใจ

ความเห็นส่วนตัวคือ มาตรฐาน AI ที่มีโอกาสประสบความสำเร็จควรเกิดจากการร่วมออกแบบ ไม่ใช่การประกาศโดยมหาอำนาจฝ่ายเดียว หากสหรัฐต้องการเป็นผู้นำจริง ก็ควรแสดงให้เห็นถึงความโปร่งใส รับฟังประเทศอื่น และแยกผลประโยชน์ทางธุรกิจออกจากความปลอดภัยของสังคม การจับตาการเจรจาระหว่างสหรัฐกับจีนจึงเป็นเรื่องสำคัญ เพราะผลลัพธ์อาจกำหนดทิศทาง AI ของโลกในอีกหลายปีข้างหน้า

ที่มา – OpenAI Calls for US to Lead Global AI Standards. Will China Be Okay With That?