เชียงรายเร่งสุ่มตรวจสารหนูในข้าวแม่สาย หวังฟื้นความเชื่อมั่น
ประเด็นความปลอดภัยของข้าวในพื้นที่อำเภอแม่สาย จังหวัดเชียงราย กำลังได้รับความสนใจจากประชาชน เกษตรกร ผู้ประกอบการ และผู้บริโภคอย่างต่อเนื่อง หลังมีกระแสข่าวเชื่อมโยงปัญหาสารหนูในแม่น้ำสายกับคุณภาพผลผลิตทางการเกษตร ล่าสุดหน่วยงานที่เกี่ยวข้องจึงเร่งลงพื้นที่สุ่มเก็บตัวอย่างข้าว เพื่อนำไปตรวจวิเคราะห์ทางวิทยาศาสตร์อย่างเป็นระบบ
เมื่อวันที่ 18 พฤศจิกายน นรศักดิ์ สุขสมบูรณ์ รองผู้ว่าราชการจังหวัดเชียงราย พร้อมด้วยนายอำเภอแม่สาย พาณิชย์จังหวัด เกษตรจังหวัด ประธานชมรมโรงสีข้าวจังหวัดเชียงราย และคณะนักวิจัยจากมหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลล้านนา เชียงราย ได้ลงพื้นที่สหกรณ์การเกษตรแม่สาย จำกัด สาขาศรีเมืองชุม เพื่อสุ่มเก็บตัวอย่างข้าว โดยมีเกษตรกรและสมาชิกสหกรณ์ร่วมสังเกตการณ์ตลอดกระบวนการ
เชียงรายเร่งสุ่มตรวจสารหนูในข้าวแม่สาย เพื่อสร้างความมั่นใจ
การดำเนินงานครั้งนี้เป็นความร่วมมือระหว่างภาครัฐ ภาคเอกชน และสถาบันการศึกษา จุดประสงค์สำคัญคือการหาข้อเท็จจริงด้วยข้อมูลที่ตรวจสอบได้ เพราะกระแสข่าวบนสื่อสังคมออนไลน์อาจส่งผลต่อความเชื่อมั่นของตลาดได้อย่างรวดเร็ว โดยเฉพาะเมื่อผู้บริโภคยังไม่ได้เห็นผลตรวจจากหน่วยงานที่น่าเชื่อถือ
ก่อนหน้านี้ โรงสีและผู้ส่งออกบางส่วนชะลอการรับซื้อข้าวจากเชียงราย เพื่อรอผลยืนยันด้านความปลอดภัย สถานการณ์ดังกล่าวส่งผลโดยตรงต่อเกษตรกรที่อยู่ในช่วงฤดูกาลเก็บเกี่ยว เนื่องจากข้าวเป็นรายได้หลักของหลายครอบครัว หากไม่มีจุดรับซื้อที่แน่นอน เกษตรกรอาจต้องแบกรับต้นทุนการจัดเก็บและความเสี่ยงด้านราคาที่เพิ่มขึ้น
รองผู้ว่าราชการจังหวัดเชียงรายระบุว่า จังหวัดต้องการข้อมูลทางวิทยาศาสตร์ที่ชัดเจน เป็นกลาง และได้รับการยอมรับจากทุกฝ่าย แม้ผลตรวจเบื้องต้นจากห้องปฏิบัติการเอกชนที่ชมรมโรงสีข้าวจังหวัดเชียงรายแจ้งไว้จะยังไม่พบสารปนเปื้อน แต่จังหวัดยังประสานมหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลล้านนาให้ตรวจสอบเพิ่มเติม เพื่อยืนยันผลอย่างเป็นทางการ
มาตรฐานตรวจสารหนูในข้าวอ้างอิงเกณฑ์โคเด็กซ์
คณะนักวิจัยจะใช้มาตรฐานโคเด็กซ์ หรือ Codex เป็นแนวทางในการประเมิน โดยกำหนดให้ข้าวขาวมีสารหนูได้ไม่เกิน 0.2 มิลลิกรัมต่อกิโลกรัม และข้าวกล้องมีสารหนูได้ไม่เกิน 0.35 มิลลิกรัมต่อกิโลกรัม ขั้นแรกจะตรวจหาปริมาณสารหนูรวม หรือ Total Arsenic หากพบค่าที่สูงกว่าเกณฑ์ จึงจะตรวจแยกชนิดของสารหนูเพิ่มเติม เพื่อประเมินความเสี่ยงได้ละเอียดขึ้น
การตรวจแบบเป็นขั้นตอนถือเป็นเรื่องสำคัญ เพราะคำว่า “สารหนู” ไม่ได้หมายถึงความเสี่ยงในระดับเดียวกันทั้งหมด การมีผลตรวจที่ระบุทั้งปริมาณและประเภทของสาร จะช่วยให้หน่วยงานสามารถสื่อสารกับประชาชนได้ตรงประเด็นมากขึ้น และลดความเข้าใจผิดที่อาจเกิดจากการแชร์ข้อมูลเพียงบางส่วน
ด้านประธานชมรมโรงสีข้าวจังหวัดเชียงรายยืนยันว่า โรงสีในจังหวัดยังมีความพร้อมรับซื้อผลผลิตตามปกติ หากมีเอกสารรับรองคุณภาพข้าวตามมาตรฐานความปลอดภัย โรงสีก็พร้อมกลับมาเปิดรับซื้อทันที ท่าทีดังกล่าวสะท้อนว่า ผลตรวจจากหน่วยงานที่น่าเชื่อถือมีความสำคัญต่อทั้งระบบ ตั้งแต่เกษตรกร จุดรับซื้อ โรงสี ไปจนถึงผู้ส่งออก
แยกข้อมูลน้ำดิบกับน้ำประปาให้ชัดเจน
นอกจากเรื่องข้าวแล้ว ประชาชนยังมีความกังวลเกี่ยวกับคุณภาพน้ำในพื้นที่ นรศักดิ์ชี้แจงว่า น้ำประปาที่การประปาส่วนภูมิภาคผลิตและจ่ายให้ประชาชนในอำเภอแม่สาย ผ่านกระบวนการผลิตตามมาตรฐานความปลอดภัย ขณะที่ผลตรวจซึ่งเผยแพร่ก่อนหน้านี้เป็นการตรวจแหล่งน้ำดิบก่อนเข้าสู่กระบวนการผลิต ดังนั้นจึงควรแยกข้อมูลสองส่วนนี้ออกจากกัน เพื่อไม่ให้เกิดความสับสนหรือความตื่นตระหนกเกินจำเป็น
คณะนักวิจัยคาดว่าจะทราบผลตรวจข้าวเบื้องต้นภายในวันที่ 20 พฤศจิกายน จากนั้นจังหวัดเชียงรายจะนำข้อมูลมาชี้แจงต่อสาธารณะ และประสานหน่วยงานที่เกี่ยวข้องเพื่อช่วยให้ตลาดกลับมาดำเนินงานได้ตามปกติ สำหรับผู้บริโภค การติดตามประกาศจากหน่วยงานรัฐและหลีกเลี่ยงการส่งต่อข่าวที่ยังไม่มีแหล่งอ้างอิง จะเป็นวิธีที่ช่วยลดผลกระทบต่อเกษตรกรได้มากที่สุด
เชียงรายเร่งสุ่มตรวจสารหนูในข้าวแม่สาย ไม่ได้เป็นเพียงการตรวจหาสารปนเปื้อนเท่านั้น แต่ยังเป็นบททดสอบด้านการสื่อสารความเสี่ยงในยุคที่ข่าวสารแพร่กระจายอย่างรวดเร็ว เช่นเดียวกับการตรวจสอบข้อมูลบนโลกออนไลน์ ผู้บริโภคควรดูหลักฐานและแหล่งที่มาเป็นสำคัญ ขณะที่หน่วยงานควรเผยแพร่ผลตรวจอย่างโปร่งใส เข้าใจง่าย และทันเวลา หากทุกฝ่ายร่วมมือกัน ความเชื่อมั่นจะกลับมาได้ และเกษตรกรจะมีโอกาสจำหน่ายผลผลิตได้อย่างต่อเนื่อง
