ระบบดาวสามดวงที่ไม่น่ามีอยู่ ห่าง 28 ปีแสง

การค้นพบทางดาราศาสตร์ครั้งใหม่กำลังทำให้นักวิทยาศาสตร์ต้องทบทวนความเข้าใจเกี่ยวกับการกำเนิดและวิวัฒนาการของดาวฤกษ์อีกครั้ง นักดาราศาสตร์ตรวจพบ ระบบดาวสามดวงที่ไม่น่ามีอยู่ ห่าง 28 ปีแสง จากโลก ระบบนี้มีโครงสร้างซับซ้อนและแตกต่างจากระบบดาวส่วนใหญ่ที่เคยพบในบริเวณใกล้เคียงกาแล็กซีของเราอย่างมาก

ระบบดังกล่าวมีชื่อว่า Welopōʻai ซึ่งเป็นคำภาษาฮาวายที่สื่อถึง “เส้นทางของลักษณะทางครอบครัว” ภายในระบบมีดาวแคระขาวสองดวงและดาวแคระแดงหนึ่งดวง โดยดาวแคระขาวดวงหนึ่งโคจรอยู่ใกล้ดาวแคระแดงมาก ขณะที่ดาวแคระขาวอีกดวงอยู่ห่างออกไปและมีบทบาทสำคัญต่อความเสถียรของระบบทั้งหมด

ระบบดาวสามดวงที่ไม่น่ามีอยู่เกิดขึ้นได้อย่างไร

จุดเริ่มต้นของการค้นพบเกิดขึ้นเมื่อนักดาราศาสตร์กำลังค้นหาดาวเคราะห์นอกระบบใกล้โลก พวกเขาพบว่าดาวแคระแดงในระบบมีการเคลื่อนที่ผิดปกติ ความเร็วของดาวเปลี่ยนแปลงไปมาอย่างรุนแรงถึงเกือบ 16 กิโลเมตรต่อวินาที หรือประมาณ 10 ไมล์ต่อวินาที ความเปลี่ยนแปลงนี้มากกว่าที่คาดการณ์ไว้ถึงกว่าหนึ่งพันเท่า

ทีมนักวิจัยใช้เครื่องมือ SPIRou ซึ่งติดตั้งอยู่บนกล้องโทรทรรศน์ Canada-France-Hawaii Telescope บนภูเขาไฟเมานาเคอาในฮาวาย เครื่องมือนี้ออกแบบมาเพื่อวัดความเร็วแนวรัศมีของดาวอย่างแม่นยำ ข้อมูลที่ได้แสดงให้เห็นว่ามีวัตถุขนาดใหญ่กำลังโคจรรอบดาวแคระแดงอย่างใกล้ชิด

จากการคำนวณ วัตถุลึกลับนี้มีมวลมากกว่าครึ่งหนึ่งของดวงอาทิตย์ แต่กลับมีความสว่างต่ำมาก ลักษณะดังกล่าวทำให้นักวิทยาศาสตร์ตัดตัวเลือกที่เป็นดาวฤกษ์ปกติออกไป และชี้ไปยังวัตถุที่เป็นซากดาวฤกษ์ตายแล้ว

ระบบดาวสามดวงที่ไม่น่ามีอยู่เผยความลับของดาวแคระขาว

ในช่วงแรก นักวิจัยยังไม่สามารถยืนยันได้ว่าวัตถุนี้คืออะไร ความเป็นไปได้มีทั้งดาวแคระขาว ดาวนิวตรอน หรือแม้แต่หลุมดำ อย่างไรก็ตาม ภาพความละเอียดสูงจากเครื่องมือ ‘Alopeke บนกล้องโทรทรรศน์ Gemini North ช่วยให้ทีมงานสามารถจำกัดตัวเลือกลงได้อย่างชัดเจน และยืนยันว่าเพื่อนร่วมวงโคจรของดาวแคระแดงคือดาวแคระขาว

ดาวแคระขาวเป็นแกนกลางที่เหลืออยู่หลังจากดาวฤกษ์สิ้นอายุขัย โดยก่อนจะกลายเป็นดาวแคระขาว ดาวฤกษ์มักขยายตัวอย่างมากจนกลายเป็นดาวยักษ์ บรรยากาศชั้นนอกของมันอาจแผ่ขยายออกไปจนเข้าใกล้หรือครอบคลุมดาวข้างเคียงได้ กระบวนการนี้มักทำให้ดาวสองดวงสูญเสียพลังงานและค่อย ๆ เคลื่อนเข้าหากันจนรวมตัวเป็นดาวดวงเดียว

ปัญหาคือดาวแคระขาวใน Welopōʻai มีวงโคจรใกล้กับดาวแคระแดงมากเกินไป หากพิจารณาจากขนาดของดาวยักษ์ที่มันเคยเป็นในอดีต ดาวทั้งสองควรเผชิญแรงโน้มถ่วงและแรงเสียดทานจากชั้นบรรยากาศอย่างรุนแรง จนมีโอกาสสูงที่จะชนกันหรือหลอมรวมกันไปนานแล้ว

นักวิจัยจึงมองว่าระบบนี้ไม่ควรดำรงอยู่ในรูปแบบปัจจุบัน แพทริก ดูฟูร์ นักดาราศาสตร์ฟิสิกส์จากมหาวิทยาลัยมอนทรีออล กล่าวว่า ยังไม่มีคำอธิบายที่สมบูรณ์และชัดเจนว่าระบบดาวทั้งสามดวงก่อตัวขึ้นมาได้อย่างไร

ดาวแคระขาวดวงที่สามอาจช่วยป้องกันการรวมตัว

หนึ่งในแนวคิดที่น่าสนใจคือ ดาวแคระขาวที่อยู่ไกลออกไปอาจมีอิทธิพลต่อวงโคจรของดาวสองดวงที่อยู่ใกล้กัน แรงโน้มถ่วงจากดาวดวงที่สามอาจช่วยปรับเปลี่ยนเส้นทางการโคจรและลดโอกาสที่ดาวแคระแดงกับดาวแคระขาวคู่กลางจะรวมตัวกันในช่วงที่ดาวแคระขาวเคยขยายตัวเป็นดาวยักษ์

แนวคิดนี้ยังเป็นเพียงสมมติฐานเบื้องต้น นักวิทยาศาสตร์จำเป็นต้องสร้างแบบจำลองคอมพิวเตอร์ที่ละเอียดขึ้น เพื่อศึกษาว่าแรงโน้มถ่วงระหว่างดาวทั้งสามดวงทำงานร่วมกันอย่างไร ระบบที่มีดาวหลายดวงมักมีพลวัตซับซ้อน เพราะการเปลี่ยนแปลงเล็กน้อยของวงโคจรหนึ่งอาจส่งผลต่อดาวดวงอื่นในระยะยาว

  • ดาวแคระแดง: ดาวฤกษ์ขนาดเล็กที่มีอุณหภูมิต่ำและส่องสว่างน้อยกว่าดวงอาทิตย์
  • ดาวแคระขาว: ซากแกนกลางของดาวฤกษ์ที่หมดเชื้อเพลิงและยุบตัวลงอย่างหนาแน่น
  • ระบบดาวสามดวง: ระบบที่ดาวสามดวงถูกยึดเหนี่ยวด้วยแรงโน้มถ่วงและโคจรร่วมกัน
  • ความเร็วแนวรัศมี: การเปลี่ยนแปลงการเคลื่อนที่ของดาวเข้าหาหรือออกจากผู้สังเกต ซึ่งช่วยตรวจจับวัตถุที่โคจรรอบดาวได้

ความพิเศษของระบบนี้ไม่ได้อยู่ที่การมีดาวสามดวงเพียงอย่างเดียว แต่ยังอยู่ที่การมีดาวแคระขาวดวงหนึ่งโคจรไกลจากคู่ดาวชั้นใน โครงสร้างลักษณะนี้เรียกว่าระบบสามชั้นแบบลำดับชั้น และยังไม่พบระบบที่มีดาวแคระขาวอยู่ในตำแหน่งดังกล่าวภายในระยะ 100 ปีแสงจากโลก

การค้นพบนี้ยังแสดงให้เห็นว่าบริเวณใกล้เคียงระบบสุริยะไม่ได้เงียบสงบหรือเข้าใจได้ง่ายอย่างที่คิด นักดาราศาสตร์อาจต้องกลับไปตรวจสอบดาวฤกษ์อื่น ๆ ที่มีการเคลื่อนที่ผิดปกติ เพราะวัตถุที่ซ่อนอยู่ในระบบเหล่านั้นอาจเป็นดาวแคระขาว ดาวนิวตรอน หรือวัตถุแปลกประหลาดที่เราไม่เคยตรวจพบมาก่อน

ในอนาคต การสังเกตการณ์เพิ่มเติมจะช่วยวัดมวล ระยะห่าง และวงโคจรของดาวทั้งสามดวงได้แม่นยำขึ้น ข้อมูลเหล่านี้อาจตอบคำถามสำคัญว่า ดาวแคระขาวคู่กลางรอดพ้นจากการรวมตัวได้อย่างไร และระบบนี้ก่อตัวขึ้นตั้งแต่ช่วงใดของประวัติศาสตร์กาแล็กซี

โดยส่วนตัวแล้ว การค้นพบ ระบบดาวสามดวงที่ไม่น่ามีอยู่ ห่าง 28 ปีแสง เป็นเครื่องเตือนใจว่าเอกภพยังเต็มไปด้วยข้อยกเว้นที่ท้าทายกฎเกณฑ์เดิม ยิ่งนักวิทยาศาสตร์พบระบบแปลกใหม่มากเท่าไร เราก็ยิ่งเข้าใจความหลากหลายของจักรวาลได้ลึกซึ้งขึ้นเท่านั้น ติดตามการสังเกตการณ์ครั้งต่อไป เพราะคำตอบของระบบนี้อาจเปลี่ยนมุมมองต่อวิวัฒนาการของดาวฤกษ์ได้อย่างแท้จริง

ที่มา – Astronomers Find Triple Star System That ‘Should Not Exist’—and It’s Just 28 Light-Years Away

ใส่ความเห็น

อีเมลของคุณจะไม่แสดงให้คนอื่นเห็น ช่องข้อมูลจำเป็นถูกทำเครื่องหมาย *