ภาคประชาชนเบรกประชุมน้ำไทย-เมียนมาที่กรุงเทพฯ ร้องรัฐมนตรี ทส. ลงพื้นที่จริงแม่สาย-ทวงสัญญาน้ำบาดาลเชียงใหม่

ประเด็นสิ่งแวดล้อมกำลังกลายเป็นเรื่องใกล้ตัวที่คนไทยติดตามมากขึ้น โดยเฉพาะปัญหามลพิษข้ามพรมแดนซึ่งกระทบทั้งสุขภาพ เศรษฐกิจ และการใช้ชีวิตประจำวัน ล่าสุด ภาคประชาชนออกมาเรียกร้องให้รัฐบาลปรับรูปแบบการประชุมคณะทำงานร่วมตรวจคุณภาพน้ำไทย-เมียนมา จากเดิมที่กำหนดจัดขึ้นในกรุงเทพมหานคร ให้ย้ายไปยังพื้นที่จริงบริเวณอำเภอแม่สาย จังหวัดเชียงราย

เหตุการณ์นี้สะท้อนว่า ประชาชนไม่ได้ต้องการเพียงคำชี้แจงจากหน่วยงานรัฐ แต่ต้องการเห็นการลงพื้นที่ การเปิดเผยข้อมูล และแผนแก้ปัญหาที่ตรวจสอบได้อย่างเป็นรูปธรรม สำหรับผู้อ่านที่ติดตามข่าวสังคม เทคโนโลยี หรือแม้แต่ข่าวกระแสทั่วไป เรื่องนี้ถือเป็นตัวอย่างสำคัญของการใช้ข้อมูลและเสียงจากชุมชนเพื่อผลักดันให้ภาครัฐทำงานใกล้ประชาชนมากขึ้น

ภาคประชาชนเบรกประชุมน้ำไทย-เมียนมาที่กรุงเทพฯ ร้องรัฐมนตรี ทส. ลงพื้นที่จริงแม่สาย-ทวงสัญญาน้ำบาดาลเชียงใหม่

เมื่อวันที่ 19 พฤศจิกายน สืบสกุล กิจนุกร ได้ส่งจดหมายเปิดผนึกถึงสุชาติ ชมกลิ่น รัฐมนตรีว่าการกระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม เพื่อแสดงข้อท้วงติงต่อการจัดประชุมคณะทำงานร่วมด้านการตรวจคุณภาพน้ำไทย-เมียนมา ครั้งที่ 1 ซึ่งมีกำหนดจัดขึ้นในวันที่ 25 พฤศจิกายน 2569 ณ โรงแรมคอร์ทยาร์ด บาย แมริออท กรุงเทพฯ

ข้อเรียกร้องหลักคือการย้ายสถานที่ประชุมไปยังห้องประชุมของชุมชนถ้ำผาจม อำเภอแม่สาย จังหวัดเชียงราย ซึ่งเป็นพื้นที่แรกที่แม่น้ำสายไหลเข้าสู่ประเทศไทย การประชุมในพื้นที่จริงจะช่วยให้ผู้แทนจากทั้งสองประเทศเห็นสภาพแม่น้ำสายและแม่น้ำรวกด้วยตนเอง รวมถึงรับฟังข้อมูลจากประชาชน ผู้ประกอบการ และชุมชนที่ได้รับผลกระทบโดยตรง

จุดเริ่มต้นจากข้อตกลงร่วมไทย-เมียนมา

การประชุมครั้งนี้สืบเนื่องจากวันที่ 6 สิงหาคม 2569 ดร.รวีวรรณ ภูริเดช ปลัดกระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม ได้ลงนามในข้อกำหนดและขอบเขต หรือ TOR ของคณะทำงานร่วมด้านการจัดการคุณภาพแม่น้ำชายแดนและแม่น้ำข้ามพรมแดนไทย-เมียนมา ต่อมา สีหศักดิ์ พวงเกตุแก้ว รองนายกรัฐมนตรีและรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการต่างประเทศ ได้หารือกับประธานาธิบดีมิน อ่อง หล่าย และประกาศกำหนดการประชุมเบื้องต้น

อย่างไรก็ตาม ภาคประชาชนมองว่า TOR เป็นเพียงจุดเริ่มต้นของการตรวจสอบและรวบรวมข้อมูล ยังไม่ใช่คำตอบสุดท้ายของปัญหามลพิษ เนื่องจากมีเงื่อนไขด้านการรักษาความลับ และข้อมูลบางส่วนไม่สามารถเผยแพร่หรือนำไปใช้ดำเนินคดีได้ หากไม่ได้รับความเห็นชอบจากทั้งสองฝ่าย

5 ประเด็นที่ถูกตั้งคำถาม

  • สถานที่ประชุมไม่สอดคล้องกับสถานการณ์: การจัดประชุมในกรุงเทพฯ อาจทำให้ผู้แทนจากเมียนมาไม่ได้เห็นสภาพปัญหาที่แม่สาย ซึ่งเป็นพื้นที่ได้รับผลกระทบโดยตรง
  • ขาดความโปร่งใส: ภาคประชาชนระบุว่า ยังไม่มีการเปิดเผยร่าง TOR เวทีรับฟังความคิดเห็น หรือแผนการดำเนินงานให้สาธารณชนรับทราบอย่างเพียงพอ
  • การแก้ปัญหาอาจเน้นปลายเหตุ: การตรวจคุณภาพน้ำเป็นเรื่องจำเป็น แต่ควรเดินหน้าควบคู่กับการค้นหาต้นตอของมลพิษและมาตรการป้องกันระยะยาว
  • การมีส่วนร่วมของชุมชนยังไม่ชัดเจน: ผู้ที่ได้รับผลกระทบควรมีโอกาสร่วมเสนอข้อมูลและติดตามการทำงานของคณะทำงานอย่างต่อเนื่อง
  • คำมั่นสัญญาเรื่องน้ำบาดาล: ยังมีการทวงถามความคืบหน้าการจัดหาแหล่งน้ำบาดาลเพื่อการอุปโภคบริโภคให้ชาวตำบลท่าตอน อำเภอแม่อาย จังหวัดเชียงใหม่

ประเด็นน้ำบาดาลเชียงใหม่เป็นอีกเรื่องที่ถูกจับตา เพราะรัฐมนตรีเคยรับปากประชาชนเมื่อวันที่ 9 ตุลาคม 2568 ว่าจะดำเนินการจัดหาแหล่งน้ำให้ชาวตำบลท่าตอน แต่เวลาผ่านไปกว่า 1 ปี 1 เดือนแล้ว ประชาชนยังต้องการคำตอบที่ชัดเจน ทั้งเรื่องงบประมาณ ขั้นตอนการดำเนินงาน หน่วยงานรับผิดชอบ และกรอบเวลาที่จะเห็นผลจริง

ในยุคที่ประชาชนสามารถบันทึกภาพ รายงานสถานการณ์ และเผยแพร่ข้อมูลผ่านแพลตฟอร์มออนไลน์ได้ทันที ความโปร่งใสจึงไม่ควรจำกัดอยู่แค่การออกข่าวประชาสัมพันธ์ หน่วยงานรัฐสามารถใช้เทคโนโลยีช่วยสร้างฐานข้อมูลคุณภาพน้ำแบบเปิดเผย แสดงผลการตรวจวัดเป็นระยะ และจัดทำแผนที่ดิจิทัลที่ประชาชนเข้าใจง่าย การดำเนินการเช่นนี้จะช่วยลดความคลุมเครือและทำให้ทุกฝ่ายติดตามความคืบหน้าได้จากข้อมูลชุดเดียวกัน

ข้อเสนอของสืบสกุลจึงไม่ได้มีเพียงการย้ายสถานที่ประชุมเท่านั้น แต่ยังครอบคลุมการเปิดเผยรายละเอียด TOR การจัดเวทีให้ประชาชนมีส่วนร่วม การจัดทำแผนแก้ไขมลพิษข้ามพรมแดนอย่างเป็นรูปธรรม และการรายงานความคืบหน้าเรื่องแหล่งน้ำให้ชาวตำบลท่าตอนโดยเร็ว

มุมมองที่น่าสนใจจากกรณี ภาคประชาชนเบรกประชุมน้ำไทย-เมียนมาที่กรุงเทพฯ ร้องรัฐมนตรี ทส. ลงพื้นที่จริงแม่สาย-ทวงสัญญาน้ำบาดาลเชียงใหม่ คือการแก้ปัญหาสิ่งแวดล้อมยุคใหม่ต้องทำงานแบบเปิดกว้าง ไม่ใช่เพียงการประชุมระหว่างเจ้าหน้าที่ แต่ต้องเชื่อมโยงข้อมูลวิทยาศาสตร์ เทคโนโลยี และประสบการณ์ของคนในพื้นที่เข้าด้วยกัน

ท้ายที่สุด การประชุมจะเกิดประโยชน์มากที่สุดเมื่อมีการลงพื้นที่จริง รับฟังเสียงชุมชน และกำหนดแผนงานที่มีผู้รับผิดชอบพร้อมกรอบเวลาชัดเจน ประชาชนสามารถช่วยกันติดตามข้อมูล ตั้งคำถามอย่างสร้างสรรค์ และเรียกร้องให้หน่วยงานรัฐรายงานผลอย่างต่อเนื่อง เพราะคุณภาพน้ำไม่ใช่เรื่องของหน่วยงานใดหน่วยงานหนึ่ง แต่เป็นสิทธิพื้นฐานและความปลอดภัยของทุกคน

ที่มา – ภาคประชาชนเบรกประชุมน้ำไทย-เมียนมาที่กรุงเทพฯ ร้องรัฐมนตรี ทส. ลงพื้นที่จริงแม่สาย-ทวงสัญญาน้ำบาดาลเชียงใหม่

ใส่ความเห็น

อีเมลของคุณจะไม่แสดงให้คนอื่นเห็น ช่องข้อมูลจำเป็นถูกทำเครื่องหมาย *