นิเทศ จุฬาฯ จับมือ UNESCO ผลักดัน วัฒนธรรมการสื่อสารด้วยความยินยอมทางเพศ
เมื่อวันที่ 9 พฤศจิกายน 2568 ที่ผ่านมา คณะนิเทศศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ได้จัดงานเสวนาที่น่าสนใจอย่างยิ่งในหัวข้อ “From Headlines to Sexual Consent Culture: สื่อมวลชนจะร่วมสร้างวัฒนธรรมการสื่อสารความยินยอมทางเพศได้อย่างไร”
การเสวนาครั้งนี้มีจุดประสงค์เพื่อหารือแนวทางการสร้างวัฒนธรรมการสื่อสารด้วยความยินยอมทางเพศ แลกเปลี่ยนความรู้ความเข้าใจในประเด็นสิทธิมนุษยชน ความเท่าเทียมทางเพศ และการสื่อสารที่เคารพซึ่งกันและกัน โดยได้รับการสนับสนุนจาก UNESCO และสมาคมนักข่าวนักหนังสือพิมพ์แห่งประเทศไทย
วิทยากรที่เข้าร่วมเสวนาล้วนเป็นผู้เชี่ยวชาญในสาขาต่างๆ ได้แก่ นัยนา สุภาพึ่ง จากมูลนิธิเพื่อสิทธิและความเป็นธรรมทางเพศ, ดร.ชเนตตี ทินนาม จากคณะนิเทศศาสตร์ จุฬาฯ, ดร.โกสุม โอมพรนุวัฒน์ จากวิทยาลัยสหวิทยาการ ธรรมศาสตร์, อ.พิมพ์พจี เย็นอุรา จากคณะวารสารศาสตร์และสื่อสารมวลชน ธรรมศาสตร์, ธารารัตน์ ปัญญา ทนายความและผู้ก่อตั้ง Feminist Legal Support (FLS), ดลยณา บุนนาค ผู้ประกาศข่าว Thai PBS World และพีร์ญาดา ประสูตร์แสงจันทร์ นักข่าวจากโพสต์ทูเดย์
ดร.ชเนตตี ทินนาม ได้กล่าวถึงประเด็นที่น่าสนใจว่า สื่อไทยยังไม่ได้มีส่วนร่วมในการทำความเข้าใจเรื่องความยินยอมทางเพศอย่างจริงจัง การรายงานข่าวส่วนใหญ่มักโทษเหยื่อ หรือตั้งข้อสันนิษฐานว่าเหยื่อยินยอมพร้อมใจ การละเลยที่จะรับรู้ว่าการยินยอมหรือไม่ยินยอมเป็นกระบวนการสื่อสารที่เปลี่ยนแปลงได้ อาจนำไปสู่การยุติหรือรักษาสัมพันธภาพทางเพศไว้ได้
“หลักสูตรการฝึกอบรมสื่อมวลชนเพื่อส่งเสริมวัฒนธรรมการสื่อสารด้วยความยินยอมทางเพศ มีเป้าหมายที่จะเปลี่ยนมุมมองของสื่อมวลชนต่อเรื่องเพศ โดยเน้นการสื่อสาร ‘จากหัวใจสู่หัวใจ’ หมายถึงการใส่ใจความต้องการของผู้อื่น บนพื้นฐานของความเท่าเทียมระหว่างชายหญิง เพื่อให้สื่อมวลชนสามารถผลักดันให้ความยินยอมทางเพศเป็นค่านิยมใหม่ในสังคมไทย” ดร.ชเนตตีกล่าว
ดร.โกสุม โอมพรนุวัฒน์ เน้นย้ำถึงความสำคัญของการสร้าง “วัฒนธรรมการสื่อสารความยินยอม” ในสังคมไทย โดยเฉพาะในองค์กรสื่อ ซึ่งมีบทบาทในการกำหนดกรอบการรับรู้เรื่องเพศ อำนาจ และความรุนแรงทางเพศ “ความยินยอมไม่ได้จำกัดอยู่แค่เรื่องเพศสัมพันธ์ แต่คือรากฐานของความสัมพันธ์ที่เท่าเทียมในทุกมิติ”
ธารารัตน์ ปัญญา ทนายความจาก Feminist Legal Support ชี้ให้เห็นถึงความเข้าใจผิดเกี่ยวกับความยินยอมทางเพศที่ยังคงมีอยู่ในสังคม รวมถึงในกระบวนการยุติธรรม สื่อมวลชนจึงมีบทบาทสำคัญในการสร้างความเข้าใจที่ถูกต้อง
นัยนา สุภาพึ่ง กล่าวว่า หลายคนไม่สามารถออกมาจากความรุนแรงได้ เพราะเราคือส่วนหนึ่งของการยินยอมนั้น การสร้างความเข้าใจและตระหนักรู้เรื่องความยินยอม จึงเป็นเรื่องสำคัญมากที่จะแก้ไขปัญหาความรุนแรงทางเพศ
ทำไมวัฒนธรรมการสื่อสารด้วยความยินยอมทางเพศจึงสำคัญ?
เพราะ Sexual consent ไม่ใช่แค่ประเด็นทางกฎหมาย แต่เป็นเรื่องของสุขภาวะทางกายและใจ ความสัมพันธ์ และการเคารพความเป็นมนุษย์ สังคมที่ตระหนักถึงเรื่องนี้ คือสังคมที่เคารพความเป็นมนุษย์อย่างแท้จริง
ดลยณา บุนนาค และพีร์ญาดา ประสูตร์แสงจันทร์ ผู้เข้าร่วมโครงการอบรมสื่อมวลชนฯ กล่าวว่า บทเรียนสำคัญคือเรื่อง Deep Listening หรือการฟังเชิงลึก ซึ่งหมายถึงการฟังโดยละตัวตนของผู้สื่อข่าวออกไป และอยู่กับประสบการณ์ของผู้เสียหายโดยไม่ด่วนตัดสิน
ในยุคที่ข่าวสารถาโถม การสร้างความเข้าใจที่ถูกต้องเกี่ยวกับเรื่องเพศและความยินยอมจึงเป็นสิ่งสำคัญยิ่งกว่าที่เคย สื่อมวลชนมีบทบาทสำคัญในการนำเสนอข่าวอย่างมีความรับผิดชอบ และสร้างวัฒนธรรมที่เคารพซึ่งกันและกัน
ในฐานะผู้บริโภคสื่อ เราเองก็มีส่วนช่วยได้ โดยการตั้งคำถาม วิพากษ์วิจารณ์ และสนับสนุนสื่อที่นำเสนอข่าวอย่างสร้างสรรค์และเคารพสิทธิมนุษยชน เพราะวัฒนธรรมการสื่อสารด้วยความยินยอมทางเพศ เป็นเรื่องของทุกคน