ตะกั่วในหมึกอาจไขปริศนาม้วนคัมภีร์เฮอร์คิวเลเนียม

นักวิทยาศาสตร์กำลังเสนอแนวทางใหม่ที่อาจช่วยเปิดเผยข้อความจากม้วนคัมภีร์เฮอร์คิวเลเนียม ซึ่งเป็นหนึ่งในปริศนาทางโบราณคดีที่ท้าทายที่สุดในโลก ม้วนคัมภีร์เหล่านี้มีอายุราว 2,000 ปี และถูกเผาจนกลายเป็นถ่านจากการปะทุของภูเขาไฟวิสุเวียสในปี 79 ก่อนคริสตกาล ความร้อนมหาศาลทำให้กระดาษปาปิรุสเปราะบางจนไม่สามารถคลี่ออกด้วยมือได้ หากพยายามเปิดแบบปกติ ม้วนคัมภีร์อาจแตกสลายกลายเป็นเถ้าถ่านทันที

งานวิจัยล่าสุดชี้ว่า ตะกั่วในหมึกอาจไขปริศนาม้วนคัมภีร์เฮอร์คิวเลเนียม ได้ เพราะโลหะชนิดนี้มีคุณสมบัติดูดซับรังสีเอกซ์ได้ดีกว่าวัสดุรอบข้าง เมื่อใช้เทคโนโลยีเอกซเรย์คอมพิวเตอร์ หรือ X-ray CT นักวิจัยอาจมองเห็นตำแหน่งของตัวอักษรภายในม้วนคัมภีร์ที่ยังปิดสนิทอยู่ได้อย่างชัดเจนขึ้น แนวคิดนี้อาจช่วยเติมเต็มข้อจำกัดของวิธีอ่านแบบเสมือนจริงที่ใช้อยู่ในปัจจุบัน

ตะกั่วในหมึกอาจไขปริศนาม้วนคัมภีร์เฮอร์คิวเลเนียม

ห้องสมุดโบราณแห่งเฮอร์คิวเลเนียมได้รับการเก็บรักษาไว้อย่างน่าทึ่งจากเหตุการณ์ภูเขาไฟระเบิด แม้ตัวเมืองจะถูกฝังด้วยเถ้าถ่านและก๊าซร้อน แต่เหตุการณ์เดียวกันนี้กลับช่วยรักษาม้วนคัมภีร์จำนวนมากเอาไว้ ปัญหาคือความร้อนทำให้วัสดุอินทรีย์กลายเป็นคาร์บอนทั้งหมด สีของหมึกคาร์บอนจึงแทบไม่แตกต่างจากพื้นผิวปาปิรุสที่ถูกเผา ทำให้การแยกตัวอักษรออกจากเนื้อวัสดุเป็นเรื่องยากมาก

หลังมีการค้นพบม้วนคัมภีร์ในปี 1751 ผู้เชี่ยวชาญในยุคนั้นพยายามคลี่ม้วนคัมภีร์ด้วยวิธีทางกายภาพ แต่ผลลัพธ์ส่วนใหญ่คือชิ้นส่วนที่แตกหักและกองเถ้าถ่าน ความก้าวหน้าด้านการถ่ายภาพสามมิติในช่วงไม่กี่ปีที่ผ่านมาเปิดโอกาสให้นักวิจัยสร้างภาพม้วนคัมภีร์ขึ้นใหม่ผ่านคอมพิวเตอร์ โดยไม่ต้องสัมผัสหรือเปิดวัตถุจริง อย่างไรก็ตาม การอ่านตัวอักษรที่มีความเปรียบต่างต่ำยังเป็นอุปสรรคสำคัญ

ตะกั่วในหมึกอาจไขปริศนาม้วนคัมภีร์เฮอร์คิวเลเนียมได้อย่างไร

แนวคิดสำคัญของทีมวิจัยคือการค้นหาหมึกที่มีส่วนผสมของตะกั่ว แม้จะมีตะกั่วเพียงเล็กน้อย แต่โลหะนี้ก็สามารถสร้างสัญญาณที่โดดเด่นในการสแกนด้วยรังสีเอกซ์ได้ เมื่อตะกั่วดูดซับรังสีมากกว่าปาปิรุส ตัวอักษรจึงอาจปรากฏเป็นบริเวณสว่างในแบบจำลองสามมิติ นักวิจัยสามารถนำข้อมูลดังกล่าวไปประกอบกับกระบวนการคลี่ม้วนคัมภีร์แบบเสมือนจริง แล้วสร้างภาพข้อความที่ซ่อนอยู่ด้านในขึ้นมา

เพื่อทดสอบสมมติฐาน ทีมงานไม่ได้เริ่มจากการทดลองกับโบราณวัตถุจริง เพราะความผิดพลาดเพียงครั้งเดียวอาจสร้างความเสียหายที่ไม่สามารถแก้ไขได้ พวกเขาจึงสร้างม้วนคัมภีร์จำลองขึ้นเอง โดยใช้ปาปิรุสและปากกากกจากอียิปต์ รวมถึงหมึกเขม่าจากญี่ปุ่น จากนั้นทีมวิจัยให้นักเรียนมัธยมช่วยเขียนข้อความลงบนปาปิรุสด้วยหมึกที่มีความเข้มข้นของตะกั่วแตกต่างกัน

หลังจากเขียนเสร็จ พวกเขาม้วนปาปิรุสให้มีลักษณะคล้ายม้วนคัมภีร์โบราณ นำไปใส่ในภาชนะเหล็กกึ่งปิดที่มีออกซิเจนต่ำ แล้วให้ความร้อนในเตาเผาอุณหภูมิสูง กระบวนการนี้ทำให้ม้วนจำลองมีสภาพคล้ายกับม้วนคัมภีร์เฮอร์คิวเลเนียมจริง แม้จะไม่สามารถเลียนแบบเหตุการณ์ภูเขาไฟระเบิดเมื่อ 2,000 ปีก่อนได้อย่างสมบูรณ์แบบก็ตาม

เมื่อม้วนจำลองถูกเผาจนกลายเป็นสีดำ ทีมวิจัยนำไปสแกนด้วยเครื่องเอกซเรย์คอมพิวเตอร์สามมิติ ผลการทดลองพบว่าหมึกที่มีตะกั่วสามารถตรวจจับได้ง่าย แม้จะมีปริมาณโลหะอยู่ในระดับต่ำก็ตาม ตัวอักษรจึงยังสร้างสัญญาณที่แตกต่างจากปาปิรุสโดยรอบ นอกจากนี้ ทีมงานยังใช้เครื่องสแกนเอกซเรย์ฟลูออเรสเซนซ์แบบพกพา ซึ่งมีราคาถูกกว่าและสามารถใช้สำรวจพื้นผิวของม้วนคัมภีร์ได้อย่างรวดเร็ว

การทดลองกับม้วนคัมภีร์จำลองช่วยลดความเสี่ยง

จุดเด่นของการทดลองนี้คือการใช้แบบจำลองเพื่อทดสอบแนวคิดก่อนนำไปใช้กับโบราณวัตถุจริง หากนักวิจัยทำให้ม้วนจำลองเสียหาย ผลกระทบก็จำกัดอยู่ที่วัสดุทดลอง แต่หากเกิดความเสียหายกับม้วนคัมภีร์อายุหลายพันปี ความสูญเสียจะไม่สามารถประเมินค่าได้ การสร้างแบบจำลองจึงเป็นขั้นตอนที่ปลอดภัยและช่วยให้นักวิทยาศาสตร์เข้าใจว่าอุปกรณ์และอัลกอริทึมจะทำงานได้จริงหรือไม่

ทีมนักวิจัยระบุว่า พวกเขาสามารถมองเห็นข้อความบางส่วนจากม้วนจำลองที่ผ่านการเผาได้ รวมถึงข้อความจากพระคัมภีร์และเนื้อหาจากภาพยนตร์เรื่อง Star Wars จุดประสงค์ของการใส่ข้อความหลากหลายรูปแบบไม่ใช่เพื่อสร้างความบันเทิงเท่านั้น แต่ยังช่วยทดสอบว่าเทคนิคนี้สามารถตรวจจับตัวอักษรที่มีรูปแบบแตกต่างกันได้มากน้อยเพียงใด

• ตะกั่วช่วยเพิ่มความเปรียบต่าง: โลหะดูดซับรังสีเอกซ์ได้มากกว่าปาปิรุสที่ถูกเผา
• การสแกนไม่ต้องเปิดม้วน: นักวิจัยสามารถตรวจสอบโครงสร้างภายในโดยไม่สัมผัสพื้นผิวโดยตรง
• เครื่องมือพกพามีต้นทุนต่ำ: X-ray fluorescence อาจช่วยคัดกรองม้วนคัมภีร์จำนวนมากได้
• แบบจำลองลดความเสี่ยง: การทดลองกับของเลียนแบบช่วยป้องกันความเสียหายต่อโบราณวัตถุจริง

ก่อนหน้านี้ นักวิจัยเคยพบหมึกที่มีตะกั่วในชิ้นส่วนม้วนคัมภีร์เฮอร์คิวเลเนียมอย่างน้อยสองชิ้น แต่ยังไม่มีการสำรวจม้วนคัมภีร์ทั้งหมดอย่างเป็นระบบเพื่อค้นหาธาตุดังกล่าว หากการตรวจสอบในอนาคตพบว่าม้วนคัมภีร์จำนวนมากมีหมึกผสมตะกั่ว วิธีนี้อาจกลายเป็นขั้นตอนสำคัญในการจัดลำดับว่า ม้วนใดควรถูกนำไปสแกนและวิเคราะห์อย่างละเอียดก่อน

อย่างไรก็ตาม เทคนิคนี้ยังไม่ใช่คำตอบที่แก้ปัญหาได้ทั้งหมด การพบตะกั่วช่วยให้นักวิจัยระบุตำแหน่งหมึกได้ดีขึ้น แต่ภาพสามมิติที่ได้ยังต้องผ่านการประมวลผลด้วยคอมพิวเตอร์ และต้องอาศัยอัลกอริทึมสำหรับคลี่ชั้นปาปิรุสออกจากกัน นอกจากนี้ ม้วนคัมภีร์แต่ละชิ้นอาจถูกผลิตด้วยสูตรหมึกและวิธีเขียนที่แตกต่างกัน ดังนั้นผลลัพธ์จากม้วนจำลองจึงต้องนำไปเปรียบเทียบกับโบราณวัตถุจริงอย่างระมัดระวัง

นักวิจัยบางกลุ่มสามารถอ่านม้วนคัมภีร์เฮอร์คิวเลเนียมทั้งม้วนได้แล้วด้วยวิธีการถ่ายภาพและการคลี่แบบเสมือนจริง แต่การค้นหาตะกั่วอาจช่วยเพิ่มความชัดเจน โดยเฉพาะบริเวณที่หมึกคาร์บอนกลืนไปกับพื้นผิวคาร์บอนจนแยกไม่ออก ความสำเร็จครั้งต่อไปอาจไม่ได้เกิดจากเครื่องมือเพียงชนิดเดียว แต่อาจมาจากการผสาน X-ray CT, X-ray fluorescence, ปัญญาประดิษฐ์ และความรู้ด้านอักษรโบราณเข้าด้วยกัน

โดยส่วนตัวแล้ว แนวทางนี้น่าสนใจเพราะแสดงให้เห็นว่าวิทยาศาสตร์สามารถช่วยเปิดประตูสู่อดีตได้โดยไม่ต้องทำลายสิ่งที่ต้องการศึกษา หากทีมงานสามารถระบุได้ว่าม้วนใดมีตะกั่วในหมึก ก็อาจช่วยให้นักประวัติศาสตร์ค้นพบข้อความใหม่เกี่ยวกับวรรณกรรม ปรัชญา ศาสนา และชีวิตประจำวันของโลกโบราณ สำหรับคนที่สนใจประวัติศาสตร์ การค้นพบครั้งนี้จึงเป็นเหตุผลสำคัญที่ควรติดตามความก้าวหน้าของการอ่านม้วนคัมภีร์แบบไม่เปิดออกต่อไป

ตะกั่วในหมึกอาจไขปริศนาม้วนคัมภีร์เฮอร์คิวเลเนียมได้จริงในอนาคต และการทดลองเผาม้วนจำลองครั้งนี้ก็เป็นก้าวเล็ก ๆ ที่มีความหมายมาก หากเทคโนโลยีได้รับการพัฒนาต่อไป เราอาจได้อ่านข้อความจากห้องสมุดโบราณที่ถูกปิดตายมานานกว่า 2,000 ปีโดยไม่ต้องเสี่ยงทำลายต้นฉบับล้ำค่า

ที่มา – Scientists Say Lead in Ink Could Finally Crack Herculaneum’s Burnt Scrolls—So They Baked a Fake One as a Test