ภาพหายากของดาวอังคารยามรุ่งสางเผยหน้าผาโบราณ

ภาพถ่ายจากดาวอังคารที่องค์การนาซาเผยแพร่ล่าสุดกำลังดึงดูดความสนใจจากคนรักอวกาศทั่วโลก เพราะไม่ได้แสดงเพียงภูมิประเทศสีแดงที่เราคุ้นเคยเท่านั้น แต่ยังเผยให้เห็นบรรยากาศอันเงียบสงบในช่วงเวลาที่ดวงอาทิตย์เพิ่งเริ่มส่องแสงเหนือขอบฟ้า ภาพหายากของดาวอังคารยามรุ่งสางเผยหน้าผาโบราณ ซึ่งถูกลมกัดเซาะมาเป็นเวลายาวนานและสะท้อนประวัติศาสตร์ทางธรณีวิทยาที่น่าสนใจของดาวเคราะห์ดวงนี้

ภาพหายากของดาวอังคารยามรุ่งสางเผยหน้าผาโบราณ

ยานสำรวจคิวริออสซิตี (Curiosity) บันทึกภาพนี้เมื่อวันที่ 11 สิงหาคม เวลา 8.30 น. ตามเวลาท้องถิ่นบนดาวอังคาร หรือประมาณหนึ่งชั่วโมงหลังดวงอาทิตย์ขึ้น โดยใช้กล้อง Mastcam ที่ติดตั้งอยู่บนตัวยาน กล้องดังกล่าวสามารถเก็บรายละเอียดของภูมิประเทศได้อย่างชัดเจน ทำให้นักวิทยาศาสตร์มองเห็นแนวหน้าผาสูงชันและขรุขระที่เรียกว่า “ยาร์ดัง” (yardangs) กระจายอยู่ตามเส้นขอบฟ้า

ภาพพาโนรามานี้เกิดจากการนำภาพถ่ายจำนวน 6 ภาพมาต่อเข้าด้วยกัน ผลลัพธ์คือทิวทัศน์กว้างที่ทำให้เห็นพื้นผิวของดาวอังคารในมุมมองแตกต่างออกไป ทีมงานเลือกประมวลผลภาพโดยไม่ปรับสมดุลแสงขาว เพื่อรักษาโทนสีและบรรยากาศของช่วงเช้าตรู่เอาไว้ เมื่อมองภาพนี้ ผู้ชมจึงเห็นแสงอาทิตย์อ่อน ๆ แตะต้องชั้นหินและหน้าผาอย่างนุ่มนวล แทนที่จะเห็นเพียงทะเลทรายสีแดงที่ดูแห้งแล้งและรุนแรง

เบื้องหลังภาพหายากของดาวอังคารยามรุ่งสางเผยหน้าผาโบราณ

สิ่งที่ทำให้ภาพนี้มีคุณค่ามากกว่าความสวยงาม คือชั้นหินบริเวณดังกล่าวดูแตกต่างจากชั้นหินอื่นที่ยานคิวริออสซิตีเคยสำรวจ นักวิทยาศาสตร์สังเกตว่าชั้นยาร์ดังมีสีผิดแผกออกไป แนวชั้นหินเอียงในมุมที่ไม่ค่อยพบเห็น และลักษณะโดยรวมคล้ายกับถูกนำมาวางหรือพอกทับลงบนภูเขาอย่างไม่เป็นธรรมชาติ ความผิดปกติเหล่านี้ทำให้พื้นที่ดังกล่าวกลายเป็นเป้าหมายสำคัญของภารกิจในระยะต่อไป

แอชวิน วาซาวาดา นักวิทยาศาสตร์ประจำโครงการคิวริออสซิตีจากห้องปฏิบัติการ Jet Propulsion Laboratory ของนาซา ระบุว่า ทีมงานยังไม่แน่ใจว่าชั้นหินนี้ก่อตัวขึ้นได้อย่างไร หนึ่งในสมมติฐานคือมันอาจประกอบด้วยเถ้าถ่านที่สะสมจากการปะทุของภูเขาไฟในอดีตอันไกลโพ้น หากสมมติฐานนี้ถูกต้อง ชั้นหินดังกล่าวอาจช่วยให้นักวิจัยเข้าใจสภาพแวดล้อมของดาวอังคารเมื่อหลายพันล้านปีก่อนได้ดีขึ้น

• ยานคิวริออสซิตีถ่ายภาพในช่วงเช้าหลังพระอาทิตย์ขึ้นประมาณหนึ่งชั่วโมง
• ภาพพาโนรามาประกอบด้วยภาพจากกล้อง Mastcam จำนวน 6 ภาพ
• หน้าผาที่ถูกลมกัดเซาะเรียกว่า “ยาร์ดัง”
• ชั้นยาร์ดังทอดยาวประมาณ 16 กิโลเมตรทางตะวันตกเฉียงเหนือของภูเขาชาร์ป
• นักวิทยาศาสตร์คาดว่าชั้นหินอาจก่อตัวขึ้นเมื่อประมาณ 3 พันล้านปีก่อน

ยานคิวริออสซิตีกำลังปีนภูเขาชาร์ป

ยานคิวริออสซิตีลงจอดในหลุมอุกกาบาตเกล (Gale Crater) ตั้งแต่ปี 2012 และเริ่มเดินทางขึ้นสู่ไหล่เขาด้านล่างของภูเขาชาร์ปในอีกสองปีต่อมา ภูเขาชาร์ปมีความสูงประมาณ 5 กิโลเมตร และตั้งอยู่บริเวณใจกลางหลุมอุกกาบาต ภูเขาแห่งนี้ประกอบด้วยชั้นหินจำนวนมาก โดยแต่ละชั้นอาจเก็บหลักฐานเกี่ยวกับสภาพอากาศ น้ำ และการเปลี่ยนแปลงของดาวอังคารในช่วงเวลาที่แตกต่างกัน

ล่าสุดยานสำรวจสามารถไต่ระดับความสูงได้ประมาณ 1 กิโลเมตร ซึ่งถือเป็นระดับสูงที่สุดที่ยานสำรวจใด ๆ เคยเดินทางขึ้นไปบนดาวอังคาร ขณะที่คิวริออสซิตีเคลื่อนตัวสูงขึ้นเรื่อย ๆ มันก็เข้าใกล้บริเวณฐานของกลุ่มยาร์ดังมากขึ้น ภารกิจในพื้นที่นี้จึงอาจเปิดโอกาสให้นักวิทยาศาสตร์ตรวจสอบตัวอย่างหินที่ยังไม่มีใครศึกษาอย่างละเอียด

ทีมภารกิจหวังว่ายานจะไปถึงฐานของชั้นยาร์ดังได้ภายในปี 2027 เมื่อไปถึงแล้ว แขนกลของคิวริออสซิตีจะช่วยเจาะ เก็บ และวิเคราะห์ข้อมูลจากพื้นผิวหิน เครื่องมือบนยานสามารถตรวจสอบองค์ประกอบทางเคมี ลักษณะเนื้อหิน และร่องรอยของแร่ธาตุที่อาจบอกได้ว่าพื้นที่นี้เคยมีน้ำหรือสภาพแวดล้อมที่เอื้อต่อการดำรงอยู่ของสิ่งมีชีวิตในอดีตหรือไม่

ความน่าสนใจของภาพหายากของดาวอังคารยามรุ่งสางเผยหน้าผาโบราณไม่ได้อยู่ที่ความงดงามเพียงอย่างเดียว แสงในช่วงเช้าช่วยสร้างเงาและเน้นรูปทรงของหน้าผา ทำให้นักวิทยาศาสตร์เห็นพื้นผิว ร่องรอยการกัดเซาะ และความแตกต่างของชั้นหินได้ชัดขึ้น ขณะเดียวกัน ภาพที่ไม่ได้ปรับสีจนเกินจริงยังช่วยให้สาธารณชนสัมผัสบรรยากาศของดาวอังคารได้ใกล้เคียงกับช่วงเวลาที่กล้องบนยานกำลังบันทึกภาพมากที่สุด

โดยส่วนตัวแล้ว ภาพนี้เตือนให้เราเห็นว่าดาวอังคารไม่ใช่เพียงดาวเคราะห์สีแดงที่แห้งแล้งและไร้ชีวิต แต่เป็นโลกที่มีภูมิประเทศซับซ้อน มีประวัติศาสตร์ยาวนาน และยังเต็มไปด้วยคำถามที่รอการค้นพบ หากคิวริออสซิตีเข้าถึงชั้นยาร์ดังได้สำเร็จ ข้อมูลจากภารกิจนี้อาจกลายเป็นกุญแจสำคัญในการทำความเข้าใจวิวัฒนาการของดาวอังคารในอดีต ติดตามความคืบหน้าของภารกิจอวกาศครั้งนี้ไว้ เพราะทุกภาพใหม่อาจเผยเรื่องราวที่น่าตื่นเต้นกว่าที่เราคาดคิด

ที่มา – A Rare Image of Mars at Dawn Reveals the Beauty of Its Ancient Cliffs