ผลตรวจน้ำครั้งที่ 22 ‘กก-สาย-รวก-โขง’ พบสารหนูเกินมาตรฐาน ‘สาย’ พบตะกั่ว 3 จุด

กรมควบคุมมลพิษรายงานผลการติดตามตรวจสอบคุณภาพน้ำครั้งที่ 22 ในแม่น้ำกก แม่น้ำสาย แม่น้ำรวก และแม่น้ำโขง พื้นที่จังหวัดเชียงใหม่และเชียงราย โดยเก็บตัวอย่างระหว่างวันที่ 3-7 สิงหาคม 2569 การตรวจครั้งนี้มีเป้าหมายเพื่อเฝ้าระวังสารปนเปื้อนและติดตามแนวโน้มคุณภาพน้ำอย่างต่อเนื่อง เนื่องจากแม่น้ำสายสำคัญเหล่านี้เกี่ยวข้องโดยตรงกับการดำรงชีวิต การเกษตร ระบบนิเวศ และกิจกรรมของชุมชนจำนวนมาก

ผลตรวจน้ำครั้งที่ 22 ‘กก-สาย-รวก-โขง’ พบสารหนูเกินมาตรฐาน ‘สาย’ พบตะกั่ว 3 จุด เป็นข้อมูลที่ประชาชนควรติดตามอย่างใกล้ชิด โดยเฉพาะผู้ที่อาศัยอยู่ใกล้ลำน้ำ ใช้น้ำเพื่อการเกษตร หรือมีความจำเป็นต้องสัมผัสกับน้ำจากแหล่งธรรมชาติเป็นประจำ อย่างไรก็ตาม ผลตรวจดังกล่าวเป็นการประเมินคุณภาพน้ำตามจุดตรวจวัดและช่วงเวลาที่กำหนด จึงควรใช้ประกอบกับคำแนะนำของหน่วยงานท้องถิ่นและหน่วยงานสาธารณสุข

ผลตรวจน้ำครั้งที่ 22 ‘กก-สาย-รวก-โขง’ พบสารหนูเกินมาตรฐาน ‘สาย’ พบตะกั่ว 3 จุด

จากจุดตรวจวัดทั้งหมด 22 จุด พบว่าสารหนูยังเกินค่ามาตรฐานในบางพื้นที่ โดยมาตรฐานคุณภาพน้ำผิวดินกำหนดให้มีสารหนูไม่เกิน 0.010 มิลลิกรัมต่อลิตร ขณะที่แม่น้ำสายพบทั้งสารหนูและตะกั่วเกินมาตรฐานครบทั้ง 3 จุด ถือเป็นประเด็นที่ต้องเฝ้าระวังเป็นพิเศษ เพราะโลหะหนักอาจสะสมในสิ่งแวดล้อมและเข้าสู่ห่วงโซ่อาหารได้หากไม่มีการจัดการอย่างเหมาะสม

แม่น้ำกกพบสารหนูเกินมาตรฐาน 6 จุด

แม่น้ำกกพบสารหนูเกินมาตรฐาน 6 จุด ได้แก่ สะพานท่าตอน ตำบลท่าตอน จังหวัดเชียงใหม่ มีค่า 0.011 มิลลิกรัมต่อลิตร สะพานมิตรภาพแม่นาวางมีค่า 0.011 มิลลิกรัมต่อลิตร สะพานมิตรภาพแม่ยาวดอยยางและสะพานข้ามแม่น้ำกกมีค่า 0.013 มิลลิกรัมต่อลิตร ฝายเชียงรายมีค่า 0.013 มิลลิกรัมต่อลิตร และสะพานริมกก-เวียงเหนือรวมใจมีค่า 0.011 มิลลิกรัมต่อลิตร แม้ค่าที่พบในบางจุดจะเกินมาตรฐานไม่มาก แต่การพบซ้ำในหลายพื้นที่สะท้อนว่าจำเป็นต้องตรวจติดตามอย่างสม่ำเสมอ

แม่น้ำสายพบสารหนูและตะกั่วทั้ง 3 จุดตรวจ

สถานการณ์ที่น่าจับตาที่สุดอยู่ที่แม่น้ำสาย เพราะพบสารหนูและตะกั่วเกินมาตรฐานทั้ง 3 จุดตรวจวัด โดยบ้านหัวฝายพบสารหนู 0.284 มิลลิกรัมต่อลิตร และตะกั่ว 0.266 มิลลิกรัมต่อลิตร ขณะที่สะพานมิตรภาพแม่น้ำสาย แห่งที่ 2 พบสารหนู 0.208 มิลลิกรัมต่อลิตร และตะกั่ว 0.193 มิลลิกรัมต่อลิตร ส่วนบ้านป่าซางงาม อำเภอแม่สาย พบสารหนู 0.184 มิลลิกรัมต่อลิตร และตะกั่ว 0.176 มิลลิกรัมต่อลิตร

เมื่อเทียบกับค่ามาตรฐานตะกั่วที่กำหนดไว้ไม่เกิน 0.05 มิลลิกรัมต่อลิตร ตัวเลขจากแม่น้ำสายจึงเป็นข้อมูลที่ต้องนำไปวิเคราะห์ต่อทั้งด้านแหล่งกำเนิด การกระจายตัวตามฤดูกาล และผลกระทบต่อประชาชน ทั้งนี้ โลหะหนักชนิดอื่นยังมีค่าเป็นไปตามมาตรฐานทุกจุดตรวจวัด

แม่น้ำรวกและแม่น้ำโขงต้องติดตามต่อเนื่อง

แม่น้ำรวกพบสารหนูเกินมาตรฐาน 2 จุด ได้แก่ สถานีสูบน้ำเกาะช้าง การประปาส่วนภูมิภาค มีค่า 0.17 มิลลิกรัมต่อลิตร และจุดตรวจในตำบลเวียง อำเภอเชียงแสน มีค่า 0.12 มิลลิกรัมต่อลิตร ส่วนแม่น้ำโขงพบสารหนูเกินมาตรฐาน 1 จุด ที่ตำบลม่วงยาย อำเภอเวียงแก่น จังหวัดเชียงราย มีค่า 0.014 มิลลิกรัมต่อลิตร

ในทางกลับกัน ลำน้ำสาขาที่ใช้เป็นจุดอ้างอิง ได้แก่ แม่น้ำฝาง แม่น้ำกรณ์ และแม่น้ำลาว ยังคงมีคุณภาพน้ำอยู่ในระดับปลอดภัย และไม่พบโลหะหนักเกินมาตรฐาน ข้อมูลส่วนนี้ช่วยให้เห็นภาพเปรียบเทียบของคุณภาพน้ำในพื้นที่ และอาจเป็นประโยชน์ต่อการค้นหาปัจจัยที่ทำให้สารปนเปื้อนกระจุกตัวในบางลำน้ำ

ประชาชนควรดูแลตัวเองอย่างไร

ประชาชนควรหลีกเลี่ยงการนำน้ำจากจุดที่มีประกาศเฝ้าระวังไปดื่มหรือใช้ประกอบอาหารโดยตรง รวมถึงไม่ควรจับสัตว์น้ำหรือพืชน้ำในพื้นที่เสี่ยงมารับประทานโดยไม่ผ่านคำแนะนำจากหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง ผู้ใช้น้ำเพื่อการเกษตรควรติดตามประกาศล่าสุดก่อนวางแผนเพาะปลูก ขณะที่ผู้ประกอบการและชุมชนควรเก็บข้อมูลการใช้น้ำและรายงานความผิดปกติ เช่น สี กลิ่น หรือตะกอน ให้เจ้าหน้าที่ทราบ

กรมควบคุมมลพิษยืนยันว่าจะติดตามตรวจสอบคุณภาพน้ำอย่างต่อเนื่อง พร้อมรายงานผลต่อหน่วยงานที่เกี่ยวข้องและประชาชน การสื่อสารข้อมูลอย่างสม่ำเสมอมีความสำคัญไม่แพ้การตรวจวัด เพราะช่วยให้ชุมชนเตรียมตัวได้ถูกต้องและลดความตื่นตระหนกจากข้อมูลที่ไม่ครบถ้วน

โดยสรุป ผลตรวจน้ำครั้งที่ 22 ‘กก-สาย-รวก-โขง’ พบสารหนูเกินมาตรฐาน ‘สาย’ พบตะกั่ว 3 จุด สะท้อนว่าปัญหาคุณภาพน้ำยังต้องอาศัยการตรวจซ้ำ การเปิดเผยข้อมูลที่เข้าใจง่าย และการทำงานร่วมกันระหว่างภาครัฐ นักวิชาการ และชุมชน ในระยะยาวควรเพิ่มการตรวจแหล่งกำเนิดสารปนเปื้อนและติดตามผลกระทบต่อสุขภาพอย่างเป็นระบบ ประชาชนจึงควรติดตามประกาศจากหน่วยงานทางการ และร่วมกันใช้น้ำอย่างระมัดระวังเพื่อความปลอดภัยของทุกคน

ที่มา – ผลตรวจน้ำครั้งที่ 22 ‘กก-สาย-รวก-โขง’ พบสารหนูเกินมาตรฐาน ‘สาย’ พบตะกั่ว 3 จุด