นักดาราศาสตร์เปิดแผนที่ 3D จักรวาลใหญ่ที่สุด

ตั้งแต่เดือนมีนาคม นักวิทยาศาสตร์ทั่วโลกจับตาดู เครื่องมือ DESI (Dark Energy Spectroscopy Instrument) ที่กำลังปิดท้ายแผนที่ 3D จักรวาลใหญ่ที่สุดเท่าที่เคยมีมา ล่าสุด DESI เพิ่งเสร็จสิ้นการบันทึกข้อมูลกว่า 47 ล้านกาแล็กซี คัวซาร์ 20 ล้านดวง และดาวฤกษ์ใกล้เคียงกว่า 20 ล้านดวง ปิดฉากภารกิจ 5 ปีที่ปฏิวัติวงการดาราศาสตร์

แผนที่ 3D จักรวาลใหญ่ที่สุดจาก DESI

ในแถลงการณ์ล่าสุด DESI Collaboration เปิดเผยผลสำรวจครั้งแรกอย่างเป็นทางการ นั่นคือ แผนที่ 3D จักรวาลใหญ่ที่สุด ที่มีความละเอียดสูง ครอบคลุมประวัติศาสตร์จักรวาลย้อนหลังกว่า 11,000 ล้านปี ที่น่าทึ่งคือ ในเวลา 5 ปี DESI ซึ่งตั้งอยู่ที่ Kitt Peak National Observatory ในรัฐแอริโซนา สหรัฐอเมริกา ได้เก็บข้อมูลกาแล็กซีและคัวซาร์ได้มากถึง 6 เท่าของการวัดทั้งหมดในอดีตที่รวมกัน นักดาราศาสตร์จะใช้ข้อมูลชุดนี้ศึกษาอิทธิพลของ พลังงานมืด (Dark Energy) ซึ่งเป็นแรงลึกลับที่ทำให้จักรวาลขยายตัวเร็วขึ้น

"การสำรวจ 5 ปีของ DESI ประสบความสำเร็จอย่างยิ่งใหญ่" ดร. Michael Levi ผู้อำนวยการ DESI กล่าว "เราจะฉลองความสำเร็จนี้ แล้วเริ่มวิเคราะห์ข้อมูลทันที เพราะทุกคนอยากรู้ว่ามีเซอร์ไพรส์อะไรรออยู่อีก"

พลังงานมืดเปลี่ยนแปลงตามเวลา?

ก่อนหน้านี้ในปี 2025 DESI สร้างความฮือฮาเมื่อข้อมูล 3 ปีแรกชี้ว่า พลังงานมืดเปลี่ยนแปลงตามเวลา ซึ่งขัดแย้งกับแบบจำลองcosmological แบบดั้งเดิมที่เชื่อว่าพลังงานมืดคงที่ แม้จะน่าตกตะลึง แต่ตอนนั้นยังไม่สมบูรณ์เพราะใช้ข้อมูลไม่ครบ ตอนนี้ แผนที่ 3D จักรวาลใหญ่ที่สุด นี้คือภาพรวมเต็มๆ แล้ว แม้ข้อมูลมหาศาลจะยังไม่วิเคราะห์เสร็จ แต่ทีมงานเริ่มลงมือแล้ว

พลังงานมืดคิดเป็นประมาณ 68.7% ของจักรวาล การเข้าใจว่ามันวิวัฒนาการอย่างไร จะบอกเราได้ว่าจักรวาลจะขยายตัวอย่างไร และจบลงแบบไหน รอฟังข่าวดีเร็วๆ นี้เลย

สรุปสั้นๆ เกี่ยวกับ DESI: มันมี "ตา" ไฟเบอร์ออปติก 5,000 เส้น เก็บภาพวัตถุจักรวาลไกลโพ้นได้ละเอียด เท่ากับข้อมูล 80 กิกะไบต์ต่อคืน แล้วกลับมาสังเกตพื้นที่เดิมเพื่อจับแสงจางๆ ทุกจุดข้อมูลผ่านสเปกโทรกราฟ 10 ตัว เพื่อหาตำแหน่ง ความเร็ว และองค์ประกอบเคมี

"ต้องเฝ้าติดตามและแทรกแซงตลอดเวลาเพื่อให้ทุกอย่างทำงาน" Adam Myers ผู้จัดการปฏิบัติการสำรวจ DESI อธิบาย

DESI เก่งเกินคาด! ทีมเลยเพิ่มโปรเจกต์เสริม "Bright-Time Survey" เพื่อศึกษาผลกระทบของแสงจันทร์ต่อการสังเกตวัตถุไกล ใน 5 ปีครอบคลุมท้องฟ้าเหนือถึง 2 ใน 3

ภารกิจต่อไปหลังแผนที่ 3D จักรวาลใหญ่ที่สุด

DESI จะสำรวจต่อเนื่องถึงปี 2028 โดยเน้นพื้นที่ที่พลาดไป หวังไขปริศนาอื่นๆ เช่น สสารมืด กาแล็กซีคนแคระใกล้เคียง และกระแสดาว (stellar streams) ที่ฉีกจากกาแล็กซีเล็กๆ เข้ามาในทางช้างเผือก "ตอนนี้เราก้าวข้ามแผนเดิมแล้ว" Levi กล่าว "ไม่รู้ว่าจะเจออะไร แต่เชื่อว่าจะน่าตื่นเต้นมาก"

ข้อมูลชุดนี้จะเปลี่ยนความเข้าใจของเราเกี่ยวกับจักรวาลแน่นอน ถ้าคุณหลงใหลในดาราศาสตร์ ติดตามอัพเดทจาก DESI กันต่อไป เพราะอนาคตจักรวาลกำลังรอการเปิดเผย!

ที่มา – Astronomers Just Dropped the Largest High-Res 3D Map of the Universe