อินคาแต่งลามาด้วยพู่ ทาสีหน้า แล้วฝังทั้งเป็น

เรื่องราวของอาณาจักรอินคามักทำให้ผู้คนจดจำถึงความก้าวหน้าด้านการก่อสร้าง วิทยาศาสตร์ เศรษฐกิจ ศิลปะ และศาสนา แต่หลักฐานทางโบราณคดีจากแหล่งทัมโบ วีเอโฮ ในเปรู กำลังเปิดมุมมองที่น่าสะเทือนใจเกี่ยวกับพิธีกรรมบูชายัญของชาวอินคา นักวิจัยพบซากมัมมี่ตามธรรมชาติของลามาและหนูตะเภา ซึ่งถูกจัดวาง ตกแต่ง และฝังไว้ในลักษณะที่บ่งชี้ว่าอาจเป็นส่วนหนึ่งของพิธีกรรมศักดิ์สิทธิ์

สิ่งที่ทำให้การค้นพบนี้โดดเด่นคือ ลามาหลายตัวถูกประดับด้วยพู่สีสันสดใส มีสร้อยคล้องคอ และทาสีแดงบนใบหน้า นอกจากนี้ยังพบเศษใบโคคาติดอยู่ในขนของพวกมัน รายละเอียดเหล่านี้สะท้อนว่าการถวายสัตว์ไม่ได้เกิดขึ้นอย่างเรียบง่าย แต่เป็นพิธีที่มีการเตรียมการและความหมายทางศาสนาอย่างลึกซึ้ง

อินคาแต่งลามาด้วยพู่ ทาสีหน้า แล้วฝังทั้งเป็น

การค้นพบ อินคาแต่งลามาด้วยพู่ ทาสีหน้า แล้วฝังทั้งเป็น เป็นข้อสรุปที่มาจากหลักฐานหลายด้าน ไม่ใช่เพียงภาพของสัตว์ที่ถูกตกแต่งเท่านั้น นักโบราณคดีศึกษาตำแหน่งของซากสัตว์ สภาพกระดูก เศษใบไม้ และโครงสร้างของสถานที่ร่วมกัน เพื่อทำความเข้าใจว่าพิธีกรรมอาจเกิดขึ้นอย่างไร

ทีมวิจัยนำโดยนักโบราณคดีชาวเปรู ลิดิโอ วัลเดซ สำรวจพื้นที่ที่เรียกว่าโครงสร้างหมายเลข 4 ซึ่งเป็นบริเวณล้อมด้วยกำแพงหินกรวด มีพื้นที่ประมาณ 432 ตารางเมตร ภายในพื้นที่พบลามาทั้งหมด 14 ตัว โดย 9 ตัวถูกจัดรวมไว้บริเวณมุมหนึ่งของอาคาร นอกจากนั้นยังพบหนูตะเภา 4 ตัว และร่องรอยของทรายสะอาดกับดินเหนียวที่ใช้ปิดผนึกสถานที่

หลักฐานเบื้องหลังการฝังสัตว์ในพิธีอินคา

ก่อนหน้านี้ นักวิจัยพบเมล็ดโคคาในแหล่งทัมโบ วีเอโฮ ทำให้เชื่อว่าพืชชนิดนี้มีอยู่ในพื้นที่หรือถูกนำมาใช้ในพิธีกรรม อย่างไรก็ตาม การพบเศษใบโคคาจริงในขนของลามาถือเป็นหลักฐานสำคัญ เพราะใบโคคาเป็นพืชที่ชาวอินคามองว่ามีพลังศักดิ์สิทธิ์และมีความเกี่ยวข้องกับเทพเจ้า

จากการตรวจสอบพบว่าลามาส่วนใหญ่ยังมีอายุน้อย และแทบไม่มีร่องรอยบาดเจ็บรุนแรงบนร่างกาย ข้อมูลนี้แตกต่างจากภาพที่หลายคนอาจคาดว่า สัตว์บูชายัญต้องถูกฆ่าด้วยอาวุธก่อนนำไปถวาย นักวิจัยจึงเสนอความเป็นไปได้ว่า สัตว์เหล่านี้อาจถูกฝังทั้งเป็นและเสียชีวิตจากการขาดอากาศหายใจ หลังจากถูกคลุมด้วยทรายและปิดพื้นที่ด้วยดินเหนียว

เหนือบริเวณที่ฝังลามายังพบร่องรอยหลุมไฟ แต่ยังไม่สามารถยืนยันได้ว่าใบโคคาถูกเผาในหลุมไฟนั้นจริงหรือไม่ ประเด็นนี้มีความสำคัญ เพราะเอกสารจากยุคที่ชาวสเปนเข้ามาในทวีปอเมริการะบุว่า ชาวอินคาอาจเผาใบโคคาเป็นส่วนหนึ่งของพิธี แต่ใบโคคามีความเปราะบางและสลายตัวได้ง่าย จึงแทบไม่เหลือหลักฐานให้นักวิจัยตรวจสอบ

• ลามา 14 ตัว ถูกพบในโครงสร้างหมายเลข 4 และ 9 ตัวถูกจัดไว้รวมกันบริเวณมุมอาคาร
• ลามาบางตัวมีพู่ประดับหู สร้อย และสีแดงบนใบหน้า
• พบเศษใบโคคาติดอยู่ในขนของลามา ซึ่งชี้ถึงความสำคัญทางจิตวิญญาณ
• พบหนูตะเภา 4 ตัวและร่องรอยการปิดผนึกพื้นที่ด้วยดินเหนียว
• สัตว์ส่วนใหญ่ยังอายุน้อยและไม่มีบาดแผลรุนแรงที่สอดคล้องกับการฆ่าด้วยอาวุธ

ทำไมชาวอินคาจึงถวายลามาและหนูตะเภา

ในความเชื่อของชาวอินคา ผืนดินไม่ได้เป็นเพียงทรัพยากรที่มนุษย์เข้าไปครอบครอง แต่เป็นพื้นที่ที่มีเทพเจ้าและอำนาจเหนือธรรมชาติเป็นเจ้าของ การถวายสิ่งของหรือสัตว์จึงเปรียบเสมือนการเจรจากับเทพเจ้า ชาวอินคาอาจเชื่อว่าการมอบของมีค่าในบริบทที่เป็นพิธี จะช่วยให้พวกเขาได้รับความคุ้มครอง ความอุดมสมบูรณ์ และความสงบสุขกลับคืนมา

ลามาเป็นสัตว์ที่มีคุณค่าต่อสังคมอินคาอย่างมาก เพราะใช้ขน ใช้เป็นพาหนะ และมีความเกี่ยวข้องกับวิถีชีวิตบนภูเขาแอนดีส การนำลามาไปถวายจึงอาจสะท้อนว่าพิธีกรรมต้องการมอบสิ่งที่มีความสำคัญจริง ไม่ใช่สิ่งของที่หาได้โดยง่าย ส่วนหนูตะเภาก็เป็นสัตว์เลี้ยงและแหล่งอาหารที่พบในชุมชนแถบเทือกเขาแอนดีส การค้นพบหนูตะเภาที่รักษาสภาพไว้อย่างดีในทัมโบ วีเอโฮ ยังเป็นสิ่งที่พบได้น้อยมากเมื่อเทียบกับแหล่งโบราณคดีอินคาอื่น

เอกสารของชาวสเปนในช่วงศตวรรษที่ 16 และ 17 เป็นแหล่งข้อมูลภายนอกยุคแรก ๆ ที่กล่าวถึงการใช้ใบโคคาของชาวอินคา บันทึกของเปโดร เด เซียซา เด เลออน ระบุว่า ชาวอินคามักคาบใบโคคาไว้ระหว่างฟัน และภายหลังผู้บันทึกได้เรียนรู้ว่าพืชชนิดนี้มีความหมายทางจิตวิญญาณ ชาวต่างชาติยังสังเกตเห็นการนำใบโคคาไปวางตามศาลเจ้าและสถานที่สำคัญ

อย่างไรก็ตาม บันทึกเหล่านั้นให้ข้อมูลแบบกว้าง ๆ และไม่ได้อธิบายบริบทของพิธีอย่างละเอียด บางเอกสารบอกว่าใบโคคาถูกเผา ขณะที่หลักฐานจากทัมโบ วีเอโฮอาจบ่งชี้ว่า ใบโคคาถูกนำไปติดกับสัตว์โดยตรงก่อนการถวาย ความแตกต่างนี้แสดงให้เห็นว่าความเข้าใจเกี่ยวกับพิธีกรรมอินคายังไม่ควรยึดติดกับเอกสารเพียงแหล่งเดียว

การค้นพบนี้เปลี่ยนความเข้าใจเกี่ยวกับศาสนาอินคาอย่างไร

หลักฐานจากทัมโบ วีเอโฮช่วยให้เห็นว่า พิธีบูชายัญของชาวอินคาอาจมีรูปแบบหลากหลายและเปลี่ยนแปลงไปตามสถานที่หรือโอกาส นักวิจัยไม่สามารถยืนยันได้อย่างแน่นอนว่าสัตว์ทุกตัวถูกฝังทั้งเป็น แต่ลักษณะทางกายภาพและการขาดบาดแผลทำให้สมมติฐานนี้มีน้ำหนักมากขึ้น การค้นพบยังชี้ว่าคำบอกเล่าจากยุคอาณานิคมอาจไม่ครอบคลุมการปฏิบัติจริงทั้งหมด

นักวิจัยยังระมัดระวังในการตีความเหตุผลเบื้องหลังพิธี เพราะเราอาจไม่มีทางรู้ว่าชาวอินคาในพื้นที่นั้นคิดหรือรู้สึกอย่างไรในช่วงเวลาที่ประกอบพิธี สิ่งที่พอเข้าใจได้คือ พวกเขาอาศัยพิธีกรรมเพื่อสร้างความสัมพันธ์กับเทพเจ้าและอธิบายสิทธิในการอยู่อาศัยบนดินแดนที่เคยเป็นของผู้คนกลุ่มอื่น พิธีจึงมีทั้งมิติทางศาสนา การเมือง และสังคมอยู่พร้อมกัน

อินคาแต่งลามาด้วยพู่ ทาสีหน้า แล้วฝังทั้งเป็น จึงไม่ใช่เพียงเรื่องราวน่าตกใจจากอดีต แต่เป็นหน้าต่างที่ช่วยให้เราเข้าใจโลกทัศน์ของอารยธรรมอินคามากขึ้น การศึกษาหลักฐานเช่นนี้ควรทำอย่างระมัดระวังและเคารพต่อผู้คนในอดีต หากคุณสนใจประวัติศาสตร์โบราณคดี ลองติดตามการค้นพบใหม่ ๆ เพราะหลักฐานชิ้นเล็ก ๆ อาจเปลี่ยนความเข้าใจเกี่ยวกับทั้งอารยธรรมได้เสมอ

ที่มา – The Inca Dressed Llamas in Tassels and Face Paint—Then Likely Buried Them Alive