อัปเดตสถานการณ์ ‘ฝีดาษวานร’ พบสายพันธุ์ Clade Ib เป็นสายพันธุ์หลักในไทย ชี้อาการแสดงหลากหลาย-คล้ายทอนซิลอักเสบเกิดขึ้นได้
โรคฝีดาษวานร หรือ Mpox ยังคงเป็นประเด็นสุขภาพที่หลายคนให้ความสนใจ โดยเฉพาะหลังมีข้อมูลว่าอาการของผู้ติดเชื้ออาจแตกต่างจากภาพจำเดิมอย่างตุ่มหรือผื่นตามร่างกาย ผู้ป่วยบางรายอาจมีอาการเจ็บคอ คล้ายทอนซิลอักเสบ หรือพบลักษณะคล้ายฝีบริเวณก้น ทำให้แยกโรคได้ยากในช่วงแรก การติดตามข้อมูลจากหน่วยงานสาธารณสุขจึงมีความสำคัญมากกว่าการวินิจฉัยจากโพสต์บนสื่อสังคมออนไลน์เพียงอย่างเดียว
อัปเดตสถานการณ์ ‘ฝีดาษวานร’ พบสายพันธุ์ Clade Ib เป็นสายพันธุ์หลักในไทย ชี้อาการแสดงหลากหลาย-คล้ายทอนซิลอักเสบเกิดขึ้นได้ โดยกรมควบคุมโรคระบุว่า โรคนี้สามารถแสดงอาการได้หลายรูปแบบ ขึ้นอยู่กับตำแหน่งของรอยโรคและสุขภาพของผู้ติดเชื้อ อาการอาจเริ่มจากไข้ ปวดศีรษะ ปวดเมื่อย ต่อมน้ำเหลืองโต เจ็บคอ หรือมีอาการอักเสบบริเวณเยื่อบุ ก่อนจะพบผื่น ตุ่มน้ำ ตุ่มหนอง หรือแผลในเวลาต่อมา
อัปเดตสถานการณ์ ‘ฝีดาษวานร’ พบสายพันธุ์ Clade Ib เป็นสายพันธุ์หลักในไทย ชี้อาการแสดงหลากหลาย-คล้ายทอนซิลอักเสบเกิดขึ้นได้
ข้อมูลจากองค์การอนามัยโลกและการเฝ้าระวังทางระบาดวิทยาพบว่า รอยโรคจาก Mpox อาจเกิดขึ้นบริเวณผิวหนังและเยื่อบุต่าง ๆ เช่น อวัยวะเพศ ทวารหนัก ช่องปาก ใบหน้า หรือบริเวณอื่นของร่างกาย หากแผลอยู่ในช่องปากหรือคอ ผู้ป่วยอาจรู้สึกเจ็บคอ กลืนลำบาก หรือมีอาการคล้ายการติดเชื้อทางเดินหายใจ จึงมีโอกาสถูกเข้าใจว่าเป็นไข้หวัดหรือทอนซิลอักเสบได้
ในบางกรณี ผู้ป่วยอาจมีรอยโรคเพียงไม่กี่จุด หรือมีแผลในตำแหน่งที่มองเห็นได้ยาก โดยเฉพาะบริเวณอวัยวะเพศและทวารหนัก ทำให้ไม่สามารถใช้จำนวนผื่นเป็นตัวตัดสินความรุนแรงหรือความเสี่ยงได้ ผู้ที่มีอาการผิดปกติและมีประวัติสัมผัสใกล้ชิดกับผู้ติดเชื้อควรแจ้งข้อมูลกับแพทย์อย่างตรงไปตรงมา เพื่อช่วยให้การวินิจฉัยทำได้แม่นยำและรวดเร็วยิ่งขึ้น
Clade Ib กลายเป็นสายพันธุ์หลักในประเทศไทย
เดิมทีสายพันธุ์ Clade IIb เป็นสายพันธุ์ที่พบมากในหลายพื้นที่ทั่วโลกตั้งแต่ปี 2565 แต่ผลตรวจวิเคราะห์ทางห้องปฏิบัติการในช่วงกลางปี 2569 พบว่าสายพันธุ์ Clade Ib มีสัดส่วนเพิ่มขึ้นจนกลายเป็นสายพันธุ์หลักในประเทศไทย การเปลี่ยนแปลงนี้ทำให้การติดตามสายพันธุ์และการเฝ้าระวังกลุ่มเสี่ยงยังคงเป็นภารกิจสำคัญของหน่วยงานด้านสาธารณสุข
สำหรับความรุนแรง Clade Ib มีอัตราการเสียชีวิตต่ำกว่าร้อยละ 0.5 อย่างไรก็ตาม ตัวเลขดังกล่าวไม่ได้หมายความว่าผู้ติดเชื้อทุกคนจะปลอดภัยจากภาวะแทรกซ้อน โดยเฉพาะผู้ที่มีภูมิคุ้มกันต่ำ มีโรคประจำตัว หรือไม่ได้รับการดูแลรักษาอย่างเหมาะสม คนกลุ่มนี้อาจมีอาการรุนแรง แผลหายช้า หรือติดเชื้อแทรกซ้อน จึงควรพบแพทย์เมื่อเริ่มมีอาการน่าสงสัย
โรคฝีดาษวานรติดต่อได้อย่างไร
Mpox แพร่กระจายหลักผ่านการสัมผัสใกล้ชิดและการสัมผัสโดยตรงกับผื่น ตุ่มน้ำ ตุ่มหนอง หรือสารคัดหลั่งจากผู้ติดเชื้อ การมีเพศสัมพันธ์เป็นหนึ่งในปัจจัยเสี่ยงที่ควรให้ความสำคัญ แต่โรคไม่ได้จำกัดอยู่เฉพาะการติดต่อในรูปแบบดังกล่าวเท่านั้น การกอด การสัมผัสผิวหนังเป็นเวลานาน หรือการอยู่ใกล้ชิดกันมากในช่วงที่มีอาการก็อาจเพิ่มความเสี่ยงได้
- สัมผัสโดยตรงกับผื่น ตุ่มน้ำ ตุ่มหนอง หรือแผล
- มีเพศสัมพันธ์หรือสัมผัสใกล้ชิดกับผู้ติดเชื้อ
- ใช้เสื้อผ้า ผ้าเช็ดตัว หรือของใช้ส่วนตัวร่วมกัน
- สัมผัสละอองฝอยจากการหายใจเมื่ออยู่ใกล้กันเป็นเวลานานมาก
ปัจจุบันผู้ติดเชื้อพบได้ในจังหวัดใหญ่ พื้นที่ท่องเที่ยว และบริเวณที่มีประชากรหนาแน่น โดยผู้ป่วยส่วนใหญ่เป็นเพศชายอายุระหว่าง 18-49 ปี มีปัจจัยเสี่ยงจากพฤติกรรมทางเพศ การร่วมงานปาร์ตี้ หรือการพักอาศัยร่วมกับผู้อื่น อย่างไรก็ตาม ยังไม่มีสัญญาณว่าการแพร่ระบาดของสายพันธุ์นี้ขยายเป็นวงกว้างในประชากรทั่วไป
หากสงสัยว่าติดเชื้อควรทำอย่างไร
ผู้ที่มีไข้ เจ็บคอ มีผื่น ตุ่ม หรือแผลผิดปกติ โดยเฉพาะผู้ที่มีประวัติสัมผัสใกล้ชิดกับผู้ติดเชื้อ ควรแยกตัวจากคนอื่นและหลีกเลี่ยงการสัมผัสทางผิวหนังทันที ควรปกคลุมรอยโรคด้วยเสื้อผ้าหรือวัสดุที่สะอาด ล้างมือเป็นประจำ และสวมหน้ากากอนามัยเมื่อจำเป็นต้องอยู่ร่วมกับผู้อื่น
ผู้ป่วยที่ได้รับการยืนยันไม่จำเป็นต้องนอนโรงพยาบาลทุกราย แพทย์จะประเมินจากอาการ ความเสี่ยง ภาวะแทรกซ้อน และความพร้อมในการแยกตัวที่บ้าน หากสามารถดูแลตัวเองและป้องกันการแพร่เชื้อได้ อาจใช้แนวทาง Home Isolation โดยต้องแยกตัวจนกว่ารอยโรคจะหาย สะเก็ดหลุด และมีผิวหนังใหม่ปกคลุมอย่างสมบูรณ์
สิ่งสำคัญคือไม่ควรตีตราหรือเลือกปฏิบัติต่อผู้ป่วย เพราะความกลัวและอคติอาจทำให้ผู้มีความเสี่ยงไม่กล้าเข้ารับการตรวจ ส่งผลให้การควบคุมโรคทำได้ยากขึ้น มุมมองที่เหมาะสมคือให้ความสำคัญกับการป้องกัน การสื่อสารข้อมูลอย่างรับผิดชอบ และการเข้าถึงบริการสุขภาพอย่างเท่าเทียม
อัปเดตสถานการณ์ ‘ฝีดาษวานร’ พบสายพันธุ์ Clade Ib เป็นสายพันธุ์หลักในไทย ชี้อาการแสดงหลากหลาย-คล้ายทอนซิลอักเสบเกิดขึ้นได้ สะท้อนว่าโรคติดเชื้อยุคใหม่อาจมีอาการซับซ้อนและเปลี่ยนแปลงตามสายพันธุ์ ดังนั้น หากมีอาการผิดปกติหรือมีประวัติเสี่ยง อย่ารอให้แผลลุกลาม ควรรีบพบแพทย์เพื่อรับการตรวจวินิจฉัย และสอบถามข้อมูลเพิ่มเติมได้ที่สายด่วนกรมควบคุมโรค 1422