ลมสุริยะพัดพาชั้นบรรยากาศดาวอังคารหายไป งานวิจัยใหม่เผย
ลมสุริยะพัดพาชั้นบรรยากาศดาวอังคารหายไป งานวิจัยใหม่เผย
เคยสงสัยไหมครับว่าทำไมดาวอังคารที่เคยดูเหมือนจะมีน้ำและอาจมีสิ่งมีชีวิตในอดีต ถึงกลายเป็นดาวเคราะห์ที่แห้งแล้งและหนาวเหน็บอย่างในปัจจุบัน? ล่าสุดมีงานวิจัยชิ้นใหม่ที่น่าสนใจมากตีพิมพ์ในวารสาร Science Advances ซึ่งชี้ให้เห็นว่า ลมสุริยะพัดพาชั้นบรรยากาศดาวอังคารหายไป ทีละน้อยจนดาวทั้งดวงเปลี่ยนสภาพไปอย่างสิ้นเชิง
ความแตกต่างที่สำคัญระหว่างโลกกับดาวอังคารคือสนามแม่เหล็กครับ โลกของเรามีเกราะป้องกันจากสนามแม่เหล็กที่แข็งแกร่ง แต่ดาวอังคารกลับไม่มี ทำให้กระแสอนุภาคที่มีประจุจากดวงอาทิตย์ หรือที่เรารู้จักกันในชื่อ ‘ลมสุริยะ’ พุ่งเข้าปะทะกับชั้นบรรยากาศของดาวโดยตรง เปรียบเสมือนลมที่พัดผ่านผิวน้ำจนเกิดเป็นคลื่นและพัดพาเอาละอองน้ำลอยหายไปนั่นเองครับ
กลไกคลื่นยักษ์เมื่อลมสุริยะพัดพาชั้นบรรยากาศดาวอังคารหายไป
จากการศึกษาของนักวิจัยจาก Boston University โดยอาศัยข้อมูลจากยานสำรวจ MAVEN ของ NASA และยาน Tianwen-1 ของจีน ทำให้เราพบความจริงที่น่าทึ่งว่า ลมสุริยะพัดพาชั้นบรรยากาศดาวอังคารหายไป ผ่านกลไกที่เรียกว่า ‘คลื่นเคลวิน-เฮล์มโฮลทซ์’ (Kelvin–Helmholtz waves) ซึ่งเป็นคลื่นที่เกิดขึ้นจากการเฉือนของลมที่มากระทบขอบชั้นบรรยากาศ ทำให้เกิดเป็นเกลียวคลื่นขนาดใหญ่ที่ดึงเอาอนุภาคบรรยากาศหลุดออกไปสู่อวกาศ
- ยาน MAVEN ทำหน้าที่ตรวจวัดไอออนที่หลุดออกไป
- ยาน Tianwen-1 ทำหน้าที่ตรวจวัดกระแสลมสุริยะที่เข้ามา
- การทำงานร่วมกันทำให้เห็นภาพชัดเจนว่า ลมสุริยะกระทำต่อดาวอังคารอย่างไร
ข้อมูลนี้นับเป็นกุญแจสำคัญที่ทำให้นักวิทยาศาสตร์เข้าใจว่าดาวอังคารเปลี่ยนจากดาวที่น่าจะอยู่อาศัยได้ มาเป็นทะเลทรายสีแดงที่แห้งแล้งได้อย่างไร นอกจากนี้ ลมสุริยะพัดพาชั้นบรรยากาศดาวอังคารหายไป ไม่ได้เกิดขึ้นเท่ากันทั่วทั้งดาว แต่จะเกิดขึ้นในจุดที่จำเพาะเจาะจงตามทิศทางของสนามไฟฟ้าของลมสุริยะอีกด้วยครับ
การเข้าใจกลไกนี้ไม่เพียงแต่ช่วยให้เราเข้าใจอดีตของดาวอังคารเท่านั้น แต่ยังช่วยให้เราคาดการณ์ถึงชะตากรรมของดาวเคราะห์ดวงอื่นในจักรวาลที่ไม่มีสนามแม่เหล็กคอยปกป้องได้อีกด้วย นี่ถือเป็นก้าวสำคัญของดาราศาสตร์ที่ทำให้เรามองเห็นภาพรวมของวิวัฒนาการดาวเคราะห์ได้ชัดเจนยิ่งขึ้นครับ
เพื่อนๆ คิดว่าในอนาคตมนุษย์จะมีวิธีป้องกันหรือสร้างเกราะเพื่อช่วยฟื้นฟูสภาพชั้นบรรยากาศของดาวอังคารได้หรือไม่? หรือการทำความเข้าใจธรรมชาติของดวงดาวจะเป็นคำตอบที่ดีที่สุดสำหรับการสำรวจอวกาศของเราในระยะยาวครับ?
ที่มา – Giant Waves of Solar Wind May Have Stripped Mars of Its Atmosphere, New Study Finds