ยศชนันชูปุ๋ยสั่งตัดแก้ต้นทุนเกษตรพุ่ง ลดพึ่งพาปุ๋ยเคมี เตรียมขยายผลเชียงราย 3 หมื่นไร่

ท่ามกลางต้นทุนการเกษตรที่เพิ่มสูงขึ้น ทั้งราคาน้ำมัน ค่าขนส่ง และราคาปุ๋ยนำเข้า โครงการปุ๋ยสั่งตัดกำลังกลายเป็นอีกหนึ่งความหวังสำคัญของเกษตรกรไทย เพราะแนวคิดนี้ไม่ได้มองว่าทุกพื้นที่ควรใช้ปุ๋ยสูตรเดียวกัน แต่ให้ความสำคัญกับการตรวจวิเคราะห์ดินและความต้องการของพืช ก่อนนำแม่ปุ๋ยมาผสมให้เหมาะสมกับพื้นที่จริง

ความเคลื่อนไหวล่าสุดเกิดขึ้นระหว่างการลงพื้นที่จังหวัดอุดรธานีของ ศ.ดร.ยศชนัน วงศ์สวัสดิ์ รองนายกรัฐมนตรีและรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม พร้อมด้วย ปิยะรัชต์ ติยะไพรัชต์ รัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ เพื่อติดตามโครงการ “ปุ๋ยสั่งตัด…เพื่อ(เกษตรกร)ไทย” โดยมีหน่วยงานภาครัฐและสหกรณ์ในพื้นที่ร่วมแลกเปลี่ยนข้อมูล

ยศชนันชูปุ๋ยสั่งตัดแก้ต้นทุนเกษตรพุ่ง ลดพึ่งพาปุ๋ยเคมี เตรียมขยายผลเชียงราย 3 หมื่นไร่

ภายในงานมีการลงนามบันทึกความเข้าใจ หรือ MOU ระหว่างสถาบันวิจัยวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งประเทศไทย กับหน่วยงานในสังกัดกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ ได้แก่ กรมส่งเสริมสหกรณ์ กรมพัฒนาที่ดิน ธนาคารเพื่อการเกษตรและสหกรณ์การเกษตร และกรมวิชาการเกษตร ความร่วมมือนี้ครอบคลุมตั้งแต่การเก็บตัวอย่างดิน การวิเคราะห์ธาตุอาหาร ไปจนถึงการถ่ายทอดเทคโนโลยีการผสมปุ๋ยให้แก่เกษตรกรและชุมชน

ทำไมปุ๋ยสั่งตัดจึงช่วยลดต้นทุนได้

หัวใจของปุ๋ยสั่งตัดคือการใช้ปุ๋ยเท่าที่จำเป็น โดยอ้างอิงจากสภาพดินและชนิดพืชในแต่ละแปลง เกษตรกรจึงไม่ต้องซื้อปุ๋ยสูตรสำเร็จที่อาจมีธาตุอาหารบางชนิดเกินความต้องการหรือไม่เหมาะกับพื้นที่ การผสมแม่ปุ๋ยตามสัดส่วนที่ถูกต้องช่วยลดการใช้ปุ๋ยเคมีที่เกินจำเป็น และทำให้เงินที่ลงทุนไปกับปัจจัยการผลิตเกิดประโยชน์มากขึ้น

อีกจุดเด่นคือเกษตรกรไม่จำเป็นต้องพึ่งพาปุ๋ยเคมีทั้งหมด เพราะสามารถผสมปุ๋ยอินทรีย์เข้าไปเพื่อช่วยปรับปรุงโครงสร้างดิน เพิ่มอินทรียวัตถุ และส่งเสริมการอุ้มน้ำของดินในระยะยาว แนวทางนี้จึงไม่ได้มุ่งลดต้นทุนเพียงอย่างเดียว แต่ยังช่วยดูแลคุณภาพดินและสร้างความสมดุลให้กับระบบการผลิต

โครงการดังกล่าวมีการนำเครื่องผลิตและเครื่องผสมปุ๋ยไปทดลองใช้ในพื้นที่นำร่องประมาณ 4-5 เดือน ผลที่เริ่มเห็นเป็นรูปธรรมช่วยสร้างความมั่นใจให้กับเกษตรกรว่า การปรับสูตรปุ๋ยให้เหมาะกับดินไม่ได้หมายความว่าผลผลิตจะลดลง หากดำเนินการอย่างถูกต้อง ก็ยังสามารถรักษาทั้งคุณภาพและปริมาณผลผลิตได้

เทคโนโลยีที่ชุมชนเข้าถึงได้

สิ่งที่น่าสนใจคือโครงการไม่ได้กำหนดให้ทุกชุมชนต้องใช้เครื่องจักรรูปแบบใหม่เท่านั้น เกษตรกรหรือสหกรณ์ที่มีเครื่องผสมปุ๋ยทั่วไปอยู่แล้วก็สามารถนำมาใช้ได้ โดยอาศัยองค์ความรู้ด้านการวิเคราะห์ดินและการคำนวณสัดส่วนแม่ปุ๋ยเป็นหลัก วิธีนี้ช่วยลดข้อจำกัดด้านงบประมาณ และเปิดโอกาสให้ชุมชนเริ่มต้นจากอุปกรณ์ที่มีอยู่

ในจังหวัดอุดรธานี มีการส่งมอบเครื่องจักรผสมปุ๋ยอัตโนมัติจำนวน 5 ชุดให้แก่สหกรณ์แม่ข่าย 5 แห่ง ได้แก่ สหกรณ์การเกษตรเพื่อการตลาดลูกค้า ธ.ก.ส. อุดรธานี จำกัด สหกรณ์การเกษตรกุมภวาปี จำกัด สหกรณ์การเกษตรเมืองหนองหาน จำกัด สหกรณ์การเกษตรสร้างคอม จำกัด และสหกรณ์การเกษตรหนองวัวซอ จำกัด เพื่อให้สหกรณ์นำไปบริการสมาชิกและเกษตรกรในพื้นที่

เตรียมขยายผลเชียงราย 30,000 ไร่

หลังจากเริ่มเห็นผลจากพื้นที่นำร่อง ภาครัฐเตรียมขยายโครงการไปยังจังหวัดอื่น โดยเชียงรายจะเป็นจังหวัดที่ 2 ที่นำรูปแบบดังกล่าวไปใช้ ครอบคลุมพื้นที่ประมาณ 30,000 ไร่ ส่วนจังหวัดต่อไปอยู่ระหว่างพิจารณาจังหวัดชัยนาทหรือพื้นที่ใกล้เคียง เพื่อกระจายองค์ความรู้ไปยังหลายภูมิภาค

การขยายผลครั้งนี้มีความสำคัญ เพราะแต่ละจังหวัดมีสภาพดิน ภูมิอากาศ และพืชเศรษฐกิจแตกต่างกัน การนำข้อมูลท้องถิ่นมาใช้จะทำให้สูตรปุ๋ยมีความแม่นยำมากขึ้น ขณะเดียวกัน สหกรณ์และชุมชนที่สนใจก็สามารถประสานงานกับกระทรวง อว. เพื่อขอรับการถ่ายทอดเทคโนโลยีและนำไปต่อยอดด้วยตนเองได้

ในมุมเศรษฐกิจ ปุ๋ยสั่งตัดช่วยให้เกษตรกรควบคุมต้นทุนได้ดีขึ้นในช่วงที่ราคาน้ำมันและค่าขนส่งผันผวน แม้ราคาปัจจัยการผลิตจะเปลี่ยนแปลง แต่การใช้ปุ๋ยตามความจำเป็นจะช่วยลดความเสี่ยงจากการซื้อปุ๋ยเกินปริมาณ นอกจากนี้ หากคุณภาพดินดีขึ้น ผลผลิตมีโอกาสสม่ำเสมอและช่วยเพิ่มรายได้ในระยะยาว

โดยสรุป ยศชนันชูปุ๋ยสั่งตัดแก้ต้นทุนเกษตรพุ่ง ลดพึ่งพาปุ๋ยเคมี เตรียมขยายผลเชียงราย 3 หมื่นไร่ ไม่ใช่เพียงข่าวนโยบาย แต่เป็นแนวทางที่เชื่อมโยงวิทยาศาสตร์ เทคโนโลยี และภูมิปัญญาของเกษตรกรเข้าด้วยกัน หากการถ่ายทอดความรู้ทำได้ต่อเนื่องและมีระบบสนับสนุนที่เข้าถึงง่าย ปุ๋ยสั่งตัดอาจกลายเป็นมาตรฐานใหม่ของเกษตรไทย เกษตรกรและสหกรณ์ที่สนใจควรติดตามโครงการ พร้อมเริ่มจากการตรวจดินก่อนตัดสินใจซื้อปุ๋ยทุกครั้ง

ที่มา – ยศชนันชูปุ๋ยสั่งตัดแก้ต้นทุนเกษตรพุ่ง ลดพึ่งพาปุ๋ยเคมี เตรียมขยายผลเชียงราย 3 หมื่นไร่