ปัจจัยที่ถูกมองข้ามเบื้องหลังการปะทุรุนแรงของภูเขาไฟ
เชื่อว่าหลายคนคงยังจำเหตุการณ์ภูเขาไฟ Tajogaite บนเกาะ La Palma ปะทุอย่างหนักหน่วงในปี 2021 ได้ดี ทั้งความเสียหายมหาศาลและการไหลทะลักของลาวาที่รวดเร็ว จนกลายเป็นหัวข้อข่าวระดับโลก ล่าสุดมีงานวิจัยใหม่ที่ค้นพบ ปัจจัยที่ถูกมองข้ามเบื้องหลังการปะทุรุนแรงของภูเขาไฟ ซึ่งอาจเปลี่ยนวิธีการคาดการณ์ภัยพิบัติในอนาคตไปตลอดกาล
ปัจจัยที่ถูกมองข้ามเบื้องหลังการปะทุรุนแรงของภูเขาไฟ
นักธรณีวิทยาได้นำหินภูเขาไฟที่เย็นตัวลงจากเหตุการณ์ดังกล่าวมาทดลองซ้ำในห้องปฏิติการ เพื่อจำลองสภาวะหินหนืดหรือแมกมา (Magma) โดยใช้เทคโนโลยี X-ray เพื่อสังเกตการณ์สิ่งที่เกิดขึ้นภายใน พวกเขาพบว่าสิ่งที่ส่งผลต่อความรุนแรงไม่ใช่แค่แรงดันหรือก๊าซในแมกมาเท่านั้น แต่เป็นเรื่องของ “ความร้อนสูงเกินปกติ” หรือ Superheating ที่ทำหน้าที่เป็นตัวควบคุมสำคัญ
ความร้อนที่มากกว่าปกติส่งผลอย่างไร?
จากการศึกษาพบว่า เมื่อแมกมาได้รับความร้อนสูงจนถึงจุดหนึ่ง มันจะกลายเป็นสถานะที่ลื่นไหลและหนืดน้อยลง ซึ่งปัจจัยที่ถูกมองข้ามเบื้องหลังการปะทุรุนแรงของภูเขาไฟนี้ ช่วยป้องกันไม่ให้ผลึกแข็งตัวเกิดขึ้นในระหว่างการไหลขึ้นสู่พื้นผิวโลก เมื่อไม่มีผลึกขัดขวางทางเดิน ลาวาก็สามารถพุ่งทะยานออกมาได้อย่างรวดเร็วและรุนแรงกว่าเดิม
- แมกมาที่ร้อนจัด (Superheated) จะมีความหนืดลดลงอย่างมีนัยสำคัญ
- การก่อตัวของผลึกแร่จะล่าช้าออกไป ทำให้แมกมาไหลได้สะดวกขึ้น
- ความลึกของแหล่งกำเนิดแมกมามีผลต่ออุณหภูมิความร้อนก่อนการปะทุ
ทีมวิจัยจากมหาวิทยาลัยแมนเชสเตอร์ชี้ว่า หากแมกมาเดินทางขึ้นมาจากชั้นเนื้อโลกโดยตรงโดยไม่พักตัวนานเกินไป มันมักจะมีสภาวะความร้อนสูงเกินปกติ ซึ่งเป็นสัญญาณเตือนว่าการปะทุครั้งนั้นอาจมีความเร็วและปริมาณลาวาที่มากกว่าปกติอย่างแน่นอน
ความเข้าใจใหม่นี้เปรียบเสมือนจิ๊กซอว์ชิ้นสำคัญที่นักวิทยาศาสตร์ขาดหายไป แม้ว่าปัจจัยด้านก๊าซและเคมีของแมกมาแบบเดิมจะยังสำคัญ แต่การนำเรื่อง “ประวัติทางความร้อน” เข้ามาคำนวณในโมเดลประเมินความเสี่ยง จะทำให้นักวิทยาศาสตร์สามารถพยากรณ์พฤติกรรมภูเขาไฟได้แม่นยำยิ่งขึ้น
ในอนาคต หากเราสามารถตรวจวัดอุณหภูมิเชิงลึกของแมกมาก่อนการปะทุได้ เราอาจจะสามารถประเมินความรุนแรงของสถานการณ์ได้ล่วงหน้า ซึ่งจะเป็นประโยชน์สูงสุดต่อการอพยพและปกป้องชีวิตของผู้คนในพื้นที่เสี่ยงภัยเหล่านั้น นี่ถือเป็นก้าวสำคัญที่เปลี่ยนความเข้าใจเดิมๆ ของเราเกี่ยวกับพลังธรรมชาติให้ชัดเจนยิ่งขึ้น
ที่มา – Scientists Identify an Overlooked Factor Behind Intense Volcanic Eruptions