ดีไซน์ไทยมีของ ทำอย่างไรให้มีอนาคตในตลาดโลก?
หลายคนอาจคิดว่างานออกแบบไทยต้องเริ่มจากของหายาก วัสดุราคาแพง หรือแรงบันดาลใจจากวัฒนธรรมที่ยิ่งใหญ่เท่านั้น แต่ในความเป็นจริง ของใช้ธรรมดาที่เราเห็นจนชินตาอาจมีเรื่องราวและคุณค่ามากพอที่จะกลายเป็นผลงานที่คนทั่วโลกสนใจได้ นี่คือหัวใจสำคัญของคำถามว่า ดีไซน์ไทยมีของ ทำอย่างไรให้มีอนาคตในตลาดโลก? ซึ่งไม่ได้มีคำตอบแค่เรื่องความสวยงาม แต่ยังเกี่ยวข้องกับการเล่าเรื่อง การทำธุรกิจ การสร้างเครือข่าย และการเข้าใจผู้ใช้อย่างลึกซึ้ง
ประเด็นนี้ถูกหยิบมาพูดคุยบนเวที Beyond Design: Building Thai Creative Brands ในงาน THE STANDARD ECONOMIC FORUM 2026 โดย ศรัณย์ เย็นปัญญา ผู้อำนวยการฝ่ายสร้างสรรค์ ฟิฟตี้ซิกส์ สตูดิโอ, ดุลยพล ศรีจันทร์ MD และ Creative Director บริษัท พีดีเอ็ม แบรนด์ จำกัด และ รศ. ดร.สิงห์ อินทรชูโต หัวหน้าศูนย์สร้างสรรค์การออกแบบเพื่อสิ่งแวดล้อม ทั้งสามคนมองอุตสาหกรรมออกแบบจากคนละมุม แต่มีจุดร่วมคือ งานสร้างสรรค์จะเติบโตได้จริงเมื่อผลงานและระบบธุรกิจเดินไปพร้อมกัน
ดีไซน์ไทยมีของ ทำอย่างไรให้มีอนาคตในตลาดโลก?
จุดแข็งของงานออกแบบไทยอยู่ที่ความสามารถในการมองเห็นรายละเอียดใกล้ตัวแล้วนำมาตีความใหม่ ศรัณย์ยกตัวอย่างเก้าอี้เหล็กสกรีนลายช้างในร้านก๋วยเตี๋ยวย่านเยาวราช ซึ่งเป็นสิ่งที่คนไทยคุ้นเคยจนแทบไม่เคยมองว่ามีคุณค่าทางการออกแบบ แต่เมื่อพิจารณาที่มา วัสดุ วิธีผลิต และความสัมพันธ์กับชีวิตประจำวัน เก้าอี้ธรรมดาตัวนี้กลับมีเรื่องเล่าเฉพาะตัว
การนำของใกล้ตัวมาสื่อสารกับผู้ชมต่างชาติไม่ใช่การพยายามทำให้ทุกอย่างดูเป็นไทยแบบตรงไปตรงมา แต่คือการค้นหาความหมายที่คนจากวัฒนธรรมอื่นเข้าใจได้ เช่น ความเรียบง่าย ความอบอุ่น ความทนทาน หรือความผูกพันระหว่างผู้คนกับพื้นที่ เมื่อออกแบบโดยคิดถึงความรู้สึกเหล่านี้ ผลงานก็มีโอกาสก้าวข้ามข้อจำกัดของภาษาและพรมแดน
จากงานที่คนชอบ สู่สินค้าที่คนอยากใช้
นักออกแบบจำนวนไม่น้อยเริ่มต้นจากความต้องการสร้างผลงานที่มีลายเซ็นของตัวเอง ซึ่งเป็นเรื่องสำคัญ เพราะเอกลักษณ์ช่วยให้ผู้คนจดจำแบรนด์ได้ อย่างไรก็ตาม งานที่โดดเด่นอาจยังไม่เพียงพอสำหรับการสร้างธุรกิจที่มั่นคง เจ้าของแบรนด์ต้องตอบให้ได้ว่าสินค้านั้นช่วยแก้ปัญหาอะไร ใครคือผู้ซื้อ และผู้ใช้จะนำสินค้าไปอยู่ในชีวิตประจำวันได้อย่างไร
ดุลยพลมองว่าผลิตภัณฑ์ของแบรนด์มีทั้งงานที่สร้างการจดจำและงานที่สร้างยอดขาย งานชิ้นเด่นอาจทำหน้าที่ดึงความสนใจ ขณะที่สินค้าที่ใช้งานง่ายและเข้าถึงได้จะช่วยสร้างรายได้อย่างต่อเนื่อง การวางสินค้าให้มีบทบาทแตกต่างกันจึงเป็นกลยุทธ์ที่ช่วยให้แบรนด์ไม่ต้องพึ่งผลงานชิ้นเดียว
อีกเรื่องที่ต้องคิดตั้งแต่ต้นคือโครงสร้างต้นทุน ขนาดตลาด กำไร และกำลังการผลิต นักออกแบบอาจมีความสุขกับการควบคุมทุกรายละเอียด แต่เมื่อธุรกิจเติบโต การทำทุกอย่างด้วยตัวเองจะกลายเป็นข้อจำกัด การมีผู้เชี่ยวชาญด้านการเงิน การตลาด การผลิต และการดำเนินงานเข้ามาช่วย จึงไม่ใช่การลดทอนความสร้างสรรค์ แต่เป็นการทำให้ไอเดียเดินทางไปถึงผู้บริโภคได้จริง
เข้าใจตลาดโลก โดยไม่ทิ้งรากของตัวเอง
การเข้าสู่ตลาดโลกไม่ได้หมายความว่านักออกแบบต้องเปลี่ยนงานให้เหมือนสินค้าจากต่างประเทศ หรือพยายามทำให้ทุกคนชอบในทันที สิ่งที่ควรทำคือรักษาแก่นของงานเอาไว้ แล้วสื่อสารให้ผู้ชมเข้าใจว่าคุณค่านั้นเชื่อมโยงกับชีวิตของพวกเขาอย่างไร
วัฒนธรรมไทยมีวัตถุดิบมากมาย ทั้งอาหาร งานฝีมือ วัสดุท้องถิ่น รูปแบบการใช้ชีวิต และความสัมพันธ์ของผู้คน แต่การบอกเพียงว่า “นี่คือของไทย” อาจยังไม่ทำให้ผู้ซื้อรู้สึกอยากเป็นเจ้าของ นักออกแบบจึงต้องเปลี่ยนจากการนำเสนอความภูมิใจ ไปสู่การออกแบบประสบการณ์ที่ทำให้คนต่างวัฒนธรรมมองเห็นประโยชน์และความรู้สึกที่สินค้าส่งมอบได้
ตัวอย่างเช่น วัสดุจากขยะอาจไม่ได้ถูกจำกัดอยู่แค่ของตกแต่งบ้าน แต่สามารถพัฒนาเป็นผลิตภัณฑ์สำหรับงานสุขภาพ เฟอร์นิเจอร์สำหรับพื้นที่สาธารณะ หรือวัสดุที่ช่วยลดผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อม การมองหาตลาดใหม่ลักษณะนี้ทำให้ผลงานมีโอกาสสร้างคุณค่าทั้งด้านธุรกิจและสังคม
สร้างระบบสนับสนุนให้นักออกแบบไปได้ไกล
การพางานออกแบบไปต่างประเทศมีค่าใช้จ่ายและความเสี่ยงมากกว่าที่หลายคนเห็น ตั้งแต่ค่าขนส่ง ค่าออกบูท ค่าเดินทาง ไปจนถึงการทำความเข้าใจมาตรฐานและช่องทางขายในแต่ละประเทศ นักออกแบบจำนวนมากจึงอาจมีผลงานดี แต่ขาดโอกาสในการนำเสนออย่างต่อเนื่อง
การเติบโตของวงการจำเป็นต้องมีเครือข่ายที่เชื่อมโยงนักออกแบบ ผู้ผลิต โรงงาน นักลงทุน ผู้เชี่ยวชาญด้านธุรกิจ และผู้จัดจำหน่ายเข้าด้วยกัน ภาครัฐเองควรสนับสนุนให้ตรงกับความต้องการของแต่ละกลุ่ม ไม่ใช่จำกัดอยู่เพียงการจัดนิทรรศการหรือกิจกรรมระยะสั้น ขณะเดียวกัน แบรนด์ที่ประสบความสำเร็จก็ควรสร้างโอกาสให้ชุมชนและผู้ผลิตท้องถิ่นเติบโตไปพร้อมกัน
การร่วมมือกับโรงงานและผู้เชี่ยวชาญด้านเทคโนโลยีการผลิตก็มีความสำคัญ เพราะงานที่สวยในระดับต้นแบบอาจต้องปรับรายละเอียดอีกมากก่อนผลิตจำนวนมาก หากนักออกแบบเข้าใจข้อจำกัดของวัสดุ กระบวนการผลิต และการควบคุมคุณภาพ ก็จะพัฒนาผลงานให้มีประสิทธิภาพและแข่งขันในตลาดโลกได้ดีขึ้น
ใช้ AI เป็นเครื่องมือ แต่ต้องรักษาความเป็นมนุษย์
AI กำลังเข้ามาช่วยงานออกแบบตั้งแต่การค้นหาแรงบันดาลใจ การสร้างภาพต้นแบบ ไปจนถึงการทดลองแนวคิดหลายรูปแบบในเวลาอันรวดเร็ว อย่างไรก็ตาม เครื่องมือที่เก่งขึ้นก็ทำให้คำถามเรื่องตัวตนของนักออกแบบสำคัญกว่าเดิม หากทุกคนใช้เครื่องมือเดียวกันและได้รับคำตอบที่คล้ายกัน ผลงานที่แตกต่างจะเกิดจากประสบการณ์และวิธีคิดของแต่ละคน
การออกไปใช้ชีวิตนอกหน้าจอจึงยังจำเป็นมาก การเดินทาง การพูดคุยกับผู้คน การสังเกตสิ่งของในชุมชน หรือการเข้าใจปัญหาของผู้ใช้ ล้วนเป็นข้อมูลที่ AI ไม่สามารถแทนที่ได้ทั้งหมด นักออกแบบควรใช้ AI เพื่อขยายความเป็นไปได้ แต่ต้องเป็นผู้กำหนดทิศทางและตัดสินใจว่างานนั้นมีความหมายกับใคร
ดีไซน์ไทยมีของ ทำอย่างไรให้มีอนาคตในตลาดโลก? คำตอบอาจเริ่มจากการมองของธรรมดาด้วยสายตาใหม่ แล้วพัฒนาให้มีทั้งเรื่องเล่า ฟังก์ชัน และโมเดลธุรกิจที่ชัดเจน เทรนด์ต่อไปของวงการออกแบบจะไม่ใช่การแข่งขันว่าใครสร้างผลงานแปลกที่สุดเท่านั้น แต่คือการแข่งขันด้านความเข้าใจผู้ใช้ ความยั่งยืน และความสามารถในการทำให้ผลงานเติบโตได้ในระยะยาว นักออกแบบและผู้ประกอบการไทยจึงควรเริ่มทดลองจากสิ่งใกล้ตัว สร้างทีมที่แข็งแรง และเปิดรับความร่วมมือจากโลกภายนอก เพราะเมื่อรากของเราแข็งแรง งานไทยก็พร้อมเดินทางไกลกว่าที่เคย