กัมพูชาเดินหน้ากลไกประนอมภาคบังคับภายใต้ UNCLOS คืออะไร ไทยได้หรือเสียประโยชน์?

เชื่อว่าหลายคนคงได้เห็นข่าวคราวความเคลื่อนไหวล่าสุดเกี่ยวกับประเด็นพื้นที่ทับซ้อนทางทะเลระหว่างไทยและกัมพูชาที่กลับมาเป็นที่สนใจอีกครั้ง เมื่อนายกรัฐมนตรีฮุน มาเนต แห่งกัมพูชา ได้ออกมาประกาศว่าจะใช้วิธีการส่งหนังสือถึงสหประชาชาติเพื่อเริ่มกระบวนการที่ฟังดูซับซ้อนอย่าง กัมพูชาเดินหน้ากลไกประนอมภาคบังคับภายใต้ UNCLOS คืออะไร ไทยได้หรือเสียประโยชน์? ซึ่งหลายคนอาจจะยังงงๆ ว่าเรื่องนี้คืออะไรกันแน่ วันนี้เราจะมาสรุปประเด็นนี้ให้เข้าใจง่ายๆ เหมือนนั่งคุยกันครับ

กระบวนการนี้เริ่มขึ้นหลังจากกัมพูชาอ้างว่าการเจรจาแบบทวิภาคีเดิมนั้นถึงทางตันแล้ว จึงต้องหาตัวช่วยผ่านข้อกฎหมายระหว่างประเทศที่เรียกว่า UNCLOS โดยขอยืนยันว่านี่ไม่ใช่การท้าทายหรือยกระดับความขัดแย้ง แต่เป็นวิธีที่เป็นธรรมในการหาทางออกร่วมกัน ในขณะที่ฝั่งไทยเราเองก็ได้รับทราบท่าทีนี้แล้ว โดยฝ่ายไทยยืนยันว่าจะดำเนินการอย่างรอบคอบที่สุดเพื่อรักษาผลประโยชน์ของชาติและอธิปไตยของเราเอาไว้

ทำความเข้าใจ กัมพูชาเดินหน้ากลไกประนอมภาคบังคับภายใต้ UNCLOS คืออะไร ไทยได้หรือเสียประโยชน์?

เพื่อให้เห็นภาพชัดขึ้น ต้องบอกว่าการประนอมภาคบังคับ (Compulsory Conciliation) ภายใต้กฎหมายทะเลโลกหรือ UNCLOS คือการนำเอาคนกลางที่มีความเป็นมืออาชีพและเป็นกลาง เข้ามาช่วยไกล่เกลี่ยความเห็นที่ไม่ตรงกัน โดยคณะกรรมการไกล่เกลี่ยนี้จะออกรายงานที่เป็น ‘ข้อแนะนำ’ ซึ่งไม่มีผลผูกพันทางกฎหมายรุนแรงถึงขั้นต้องทำตามทันที แต่จะเป็นพิมพ์เขียวสำคัญที่ใช้เป็นฐานในการเจรจาต่อรองกันในอนาคต

หากถามว่าตัวอย่างของเรื่องนี้เคยเกิดขึ้นไหม คำตอบคือเคยครับ ในกรณีของติมอร์ เลสเต และออสเตรเลีย ที่ใช้กลไกนี้จนสามารถแบ่งสรรผลประโยชน์จากแหล่งพลังงานใต้ทะเลได้สำเร็จ ซึ่งกรณีนั้นถือเป็นบทเรียนสำคัญที่โลกใช้ศึกษากันอยู่ แต่สำหรับกรณีไทยและกัมพูชา โจทย์นี้ค่อนข้างซับซ้อนเพราะเกี่ยวข้องกับทั้งอธิปไตยเขตแดนและขุมทรัพย์พลังงานที่อยู่ใต้ทะเลลึก ซึ่งเป็นปัจจัยสำคัญต่อเศรษฐกิจอนาคตของทั้งสองประเทศ

ในมุมมองของนักวิชาการ การเข้าสู่กระบวนการนี้ไม่ใช่เรื่องที่ไทยต้องตื่นตระหนก เพราะนี่คือกระบวนการทางกฎหมายระดับสากล ไม่ใช่เรื่องการเสียเปรียบหรือได้เปรียบแบบรวดเร็ว แต่เป็นบททดสอบการทูตที่ไทยต้องเตรียมข้อมูลให้พร้อม และที่สำคัญที่สุดคือการรับฟังเสียงของประชาชนคนไทยทุกคน เพราะทรัพยากรทางทะเลคือสมบัติของคนในชาติ

เราควรมองอนาคตอย่างไรต่อไป?

ในอนาคตเทรนด์ของการแก้ปัญหาความขัดแย้งระหว่างประเทศจะหันมาพึ่งพากลไกของกฎหมายมากขึ้น ซึ่งกระแส กัมพูชาเดินหน้ากลไกประนอมภาคบังคับภายใต้ UNCLOS คืออะไร ไทยได้หรือเสียประโยชน์? นี้คือเครื่องพิสูจน์ว่าโลกเปลี่ยนไปสู่การใช้สันติวิธีและการเจรจาภายใต้กรอบสากลอย่างเต็มตัว เราในฐานะคนไทยควรติดตามเรื่องนี้อย่างใกล้ชิดและใช้ความเข้าใจแทนการใช้อารมณ์ หากเรามีข้อมูลที่แน่นและยึดมั่นในผลประโยชน์ร่วมกัน การเปลี่ยนข้อพิพาทให้กลายเป็นความร่วมมือทางพลังงานในอนาคตก็ไม่ใช่เรื่องที่เป็นไปไม่ได้

สิ่งที่ต้องจับตาดูจากนี้คือ การจัดตั้งคณะกรรมการจากกัมพูชาและไทยว่าจะออกมาในรูปแบบไหน รวมถึงความคืบหน้าของรายงานที่จะเกิดขึ้นในอีก 12 เดือนข้างหน้า ซึ่งนั่นจะเป็นตัวตัดสินว่าบทสรุปของเรื่องนี้จะจบลงอย่างไร ติดตามกันต่อไปนะครับ ส่วนตัวผมเชื่อว่าการเจรจาบนโต๊ะที่มีคนกลางคือทางออกที่ดีที่สุดสำหรับภูมิภาคเราในยุคนี้

ที่มา – กัมพูชาเดินหน้ากลไกประนอมภาคบังคับภายใต้ UNCLOS คืออะไร ไทยได้หรือเสียประโยชน์?