กรมควบคุมโรคเตือนภัยน้ำท่วม-น้ำเน่าเสีย เสี่ยงโรคอาหารเป็นพิษ ย้ำอาหารแจกต้องปรุงสุกและสะอาดก่อนรับประทาน
เมื่อเกิดน้ำท่วม สิ่งที่หลายคนกังวลอาจไม่ใช่แค่การเดินทางหรือการซ่อมแซมบ้าน แต่ยังรวมถึงเรื่องใกล้ตัวอย่างอาหารและน้ำดื่มด้วย เพราะน้ำท่วมขังที่ปนเปื้อนสิ่งสกปรก น้ำเสีย หรือเชื้อโรค สามารถเข้าสู่อาหาร ภาชนะ และวัตถุดิบได้ง่าย กรมควบคุมโรคจึงออกคำเตือนเรื่อง กรมควบคุมโรคเตือนภัยน้ำท่วม-น้ำเน่าเสีย เสี่ยงโรคอาหารเป็นพิษ ย้ำอาหารแจกต้องปรุงสุกและสะอาดก่อนรับประทาน เพื่อให้ประชาชนดูแลตัวเองและครอบครัวได้อย่างปลอดภัยในช่วงวิกฤต
สถานการณ์น้ำท่วมทำให้การเข้าถึงน้ำสะอาดและการเตรียมอาหารเป็นเรื่องยากขึ้น หลายครอบครัวต้องพึ่งพาอาหารแจก อาหารกล่อง หรือวัตถุดิบที่ได้รับความช่วยเหลือ แม้อาหารเหล่านี้มีความจำเป็นอย่างมาก แต่ควรตรวจสอบให้รอบคอบก่อนรับประทาน โดยเฉพาะในพื้นที่ที่มีน้ำเน่าเสียหรือมีน้ำท่วมขังเป็นเวลานาน เพราะเชื้อแบคทีเรีย ไวรัส และสิ่งปนเปื้อนอาจมากับน้ำโดยไม่สามารถมองเห็นได้ด้วยตาเปล่า
กรมควบคุมโรคเตือนภัยน้ำท่วม-น้ำเน่าเสีย เสี่ยงโรคอาหารเป็นพิษ ย้ำอาหารแจกต้องปรุงสุกและสะอาดก่อนรับประทาน
หัวใจสำคัญของการป้องกันโรคในช่วงน้ำท่วมคือการเลือกกินอาหารที่ปรุงสุกใหม่และผ่านความร้อนอย่างทั่วถึง หากเป็นอาหารแจก ควรดูสภาพบรรจุภัณฑ์ก่อนเปิดรับประทาน ตรวจสอบว่าภาชนะปิดสนิท ไม่มีรอยรั่ว บวม แตก หรือมีน้ำสกปรกซึมเข้าไป หากอาหารมีกลิ่น สี รสชาติ หรือเนื้อสัมผัสผิดปกติ ไม่ควรเสี่ยงรับประทาน แม้จะรู้สึกเสียดาย เพราะอาการอาหารเป็นพิษอาจรุนแรงและทำให้ร่างกายขาดน้ำได้อย่างรวดเร็ว
เช็กลิสต์อาหารที่ควรระวังในช่วงน้ำท่วม
- อาหารที่วางทิ้งไว้นานโดยไม่แช่เย็นหรือไม่ผ่านการอุ่นให้ร้อน
- อาหารที่มีกลิ่น สี หรือรสชาติผิดปกติ
- อาหารกระป๋องหรือบรรจุภัณฑ์ที่บวม เป็นสนิม มีรอยรั่ว หรือบุบจนเสียรูป
- วัตถุดิบที่ถูกน้ำท่วมสัมผัสโดยตรง หรือถูกล้างด้วยน้ำที่ไม่สะอาด
- อาหารดิบ อาหารกึ่งสุกกึ่งดิบ และอาหารทะเลที่ไม่ทราบแหล่งที่มา
- สัตว์ที่ตายโดยไม่ทราบสาเหตุ ซึ่งไม่ควรนำมาประกอบอาหารอย่างเด็ดขาด
การใช้น้ำสะอาดเป็นเรื่องที่ไม่ควรมองข้าม น้ำสำหรับดื่ม ล้างวัตถุดิบ ล้างจาน หรือปรุงอาหารควรเป็นน้ำที่มั่นใจว่าปลอดภัย หากสงสัยว่าน้ำมีการปนเปื้อน ควรหลีกเลี่ยงการนำมาใช้โดยตรง และเลือกใช้น้ำบรรจุขวดที่ยังปิดสนิท หรือน้ำที่ผ่านการต้มเดือดอย่างเหมาะสม การใช้น้ำท่วมขังล้างผัก ล้างเนื้อสัตว์ หรือล้างภาชนะ อาจทำให้เชื้อโรคแพร่กระจายไปยังอาหารได้ แม้ภายหลังจะนำอาหารไปปรุงก็ตาม
นอกจากเรื่องน้ำและอาหารแล้ว สุขอนามัยของผู้เตรียมอาหารก็สำคัญไม่แพ้กัน ควรล้างมือด้วยน้ำสะอาดและสบู่ก่อนรับประทานอาหาร ก่อนปรุงอาหาร และหลังเข้าห้องน้ำ หากไม่มีน้ำสะอาด ควรหลีกเลี่ยงการใช้มือสัมผัสอาหารโดยตรง และใช้ช้อนหรืออุปกรณ์ที่สะอาดแทน เมื่อมีโอกาสควรอาบน้ำและทำความสะอาดร่างกายหลังสัมผัสน้ำท่วมขัง เพราะน้ำดังกล่าวอาจมีเชื้อโรค สารเคมี หรือสิ่งปฏิกูลปะปนอยู่
สำหรับการเก็บรักษาอาหาร ควรรับประทานทันทีหลังปรุงสุก หากจำเป็นต้องเก็บ ควรใส่ภาชนะที่มีฝาปิดมิดชิด แยกอาหารดิบออกจากอาหารสุก และหลีกเลี่ยงการวางภาชนะบนพื้นหรือบริเวณที่น้ำท่วมถึง การอุ่นอาหารควรอุ่นให้ร้อนทั่วถึงก่อนรับประทาน ไม่ควรอุ่นเพียงบางส่วน เพราะบริเวณที่ยังเย็นอาจมีเชื้อโรคหลงเหลืออยู่
หากมีอาการท้องเสียควรดูแลตัวเองอย่างไร
ผู้ที่มีอาการท้องเสียหรือถ่ายเหลวควรจิบน้ำสะอาดหรือน้ำเกลือแร่ชนิด ORS บ่อย ๆ เพื่อชดเชยน้ำและเกลือแร่ที่สูญเสียไป ควรรับประทานอาหารอ่อนที่ปรุงสุกและสะอาด เช่น ข้าวต้ม หรืออาหารที่ย่อยง่าย พร้อมหลีกเลี่ยงอาหารรสจัด ของทอด อาหารดิบ และเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ ไม่ควรซื้อยารับประทานเองโดยไม่จำเป็น โดยเฉพาะหากมีไข้หรือถ่ายเป็นเลือด
หากพบอาการถ่ายบ่อย อาเจียนมาก ดื่มน้ำไม่ได้ มีไข้สูง ถ่ายเป็นเลือด ปากแห้ง ปัสสาวะน้อย เวียนศีรษะ หรืออ่อนเพลียมาก ควรรีบไปพบแพทย์หรือเจ้าหน้าที่สาธารณสุขใกล้บ้านทันที เด็กเล็ก ผู้สูงอายุ ผู้มีโรคประจำตัว และหญิงตั้งครรภ์เป็นกลุ่มที่ต้องเฝ้าระวังเป็นพิเศษ เพราะมีโอกาสเกิดภาวะขาดน้ำและภาวะแทรกซ้อนได้ง่าย
ในมุมมองของคนติดตามทั้งข่าวสังคมและเทคโนโลยี จะเห็นว่าปัจจุบันการสื่อสารเรื่องภัยสุขภาพทำได้รวดเร็วขึ้นผ่านโทรศัพท์และโซเชียลมีเดีย แต่ข้อมูลที่แชร์ต่อกันควรมาจากแหล่งที่น่าเชื่อถือ การป้องกันที่ดีที่สุดยังคงเริ่มจากพฤติกรรมพื้นฐาน ได้แก่ ใช้น้ำสะอาด กินอาหารปรุงสุก ล้างมือ และสังเกตอาการของตัวเองอย่างใกล้ชิด หากอยู่ในพื้นที่น้ำท่วม อย่าประมาทกับอาหารแจกหรืออาหารที่ดูเหมือนปกติ เพราะความสะอาดที่มองไม่เห็นอาจเป็นปัจจัยสำคัญต่อสุขภาพ ปฏิบัติตามคำเตือนของกรมควบคุมโรคและโทรสอบถามสายด่วน 1422 เมื่อมีข้อสงสัย