กทม. สร้างหมุดหมายใหม่ ‘รัฐเปิดเผย’ ผู้ว่าฯ ชัชชาติ ลงนามคำสั่ง ‘Open by Default’ พลิกตรรกะราชการ ประชาชนไม่ต้องร้องขอข้อมูล
สวัสดีครับเพื่อนๆ ทุกคน วันนี้มีข่าวดีที่น่าตื่นเต้นมากสำหรับใครที่ติดตามเรื่องความโปร่งใสและการทำงานของภาครัฐในยุคดิจิทัล เมื่อล่าสุดกรุงเทพมหานครภายใต้การนำของ คุณชัชชาติ สิทธิพันธุ์ ผู้ว่าราชการกรุงเทพมหานคร ได้สร้างปรากฏการณ์ใหม่ที่ถือเป็นจุดเปลี่ยนสำคัญของระบบราชการไทย ด้วยการลงนามในคำสั่ง กทม. เรื่องการเปิดเผยข้อมูลเพื่อการเข้าถึงโดยระบบดิจิทัล ซึ่งเป็นการนำหลักการที่เรียกว่า กทม. สร้างหมุดหมายใหม่ ‘รัฐเปิดเผย’ ผู้ว่าฯ ชัชชาติ ลงนามคำสั่ง ‘Open by Default’ พลิกตรรกะราชการ ประชาชนไม่ต้องร้องขอข้อมูล มาใช้อย่างเป็นรูปธรรมครับ
กทม. สร้างหมุดหมายใหม่ ‘รัฐเปิดเผย’ ผู้ว่าฯ ชัชชาติ ลงนามคำสั่ง ‘Open by Default’ พลิกตรรกะราชการ ประชาชนไม่ต้องร้องขอข้อมูล
ปกติแล้วเวลาเราอยากรู้ข้อมูลการทำงานของรัฐ เรามักจะต้องทำเรื่องร้องขอ ซึ่งขั้นตอนยุ่งยากและเสียเวลาใช่ไหมครับ? แต่นโยบายใหม่นี้คือการพลิกจากหน้ามือเป็นหลังมือ เพราะคำสั่งนี้กำหนดให้ทุกหน่วยงานในสังกัด กทม. รวมถึงบริษัท กรุงเทพธนาคม จำกัด ต้องเปิดเผยข้อมูลเป็นพื้นฐาน หรือที่เรียกว่า "เปิดเผยเป็นหลัก ปกปิดเป็นข้อยกเว้น" โดยประชาชนไม่ต้องเหนื่อยไปร้องขออีกต่อไป ข้อมูลสาธารณะเหล่านั้นจะถูกนำเสนอให้เราเห็นทันทีโดยอัตโนมัติ
ความล้ำหน้าของนโยบาย Open by Default
ความน่าสนใจของเรื่องนี้ไม่ใช่แค่การประกาศนโยบาย แต่คือรายละเอียดการปฏิบัติที่ก้าวทันเทคโนโลยีครับ เพราะข้อมูลที่เปิดเผยออกมาจะต้องเป็นแบบ Machine-readable คือคอมพิวเตอร์และ AI สามารถดึงไปอ่านหรือวิเคราะห์ต่อได้เลย ไม่ใช่แค่การแปะไฟล์ PDF ให้เราอ่านแบบตาลายเหมือนเมื่อก่อน นี่คือสิ่งที่สะท้อนว่า กทม. กำลังมุ่งสู่การเป็น "รัฐเปิดเผย" อย่างแท้จริง โดยมีแนวทางปฏิบัติที่ชัดเจนดังนี้ครับ:
- ครอบคลุมทุกภาคส่วน: ข้อมูลของทุกหน่วยงานและบริษัทในกำกับต้องพร้อมให้ตรวจสอบ
- มาตรฐานดิจิทัล: เน้นข้อมูลที่ AI ประมวลผลได้จริง เชื่อมโยงระบบอัตโนมัติได้
- โปร่งใสทางการเงิน: ข้อมูลงบประมาณ การจัดซื้อจัดจ้าง ต้องถูกกางออกมาให้เห็นแบบดิจิทัลเป็นลำดับแรก
- กรอบเวลาชัดเจน: มีการจัดทำ Data Catalog ภายใน 30 วันและรายงานผลทุก 6 เดือน
- ความปลอดภัย: แม้จะเปิดเผยข้อมูล แต่กฎหมาย PDPA จะยังถูกนำมาใช้คุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคลอย่างเคร่งครัด
รศ.ดร.ต่อภัสสร์ ยมนาค จากคณะเศรษฐศาสตร์ จุฬาฯ ได้กล่าวถึงเรื่องนี้ว่าเป็นก้าวที่สำคัญมากในการก้าวข้ามข้อจำกัดของ พ.ร.บ. ข้อมูลข่าวสารฯ เดิม ที่มักมีอุปสรรคในการเข้าถึงข้อมูล การที่ กทม. กล้าทำแบบนี้ถือเป็นต้นแบบที่ดีเยี่ยมให้กับหน่วยงานรัฐอื่นๆ ทั่วประเทศ ซึ่งแน่นอนว่าการเปลี่ยนผ่านนี้อาจมีความท้าทายในระยะแรก แต่การมีคณะกรรมการธรรมาภิบาลข้อมูลมาดูแลจะช่วยให้มั่นใจได้ว่าหลักการนี้จะไม่เป็นเพียงตัวอักษรบนกระดาษครับ
ส่วนตัวผมมองว่าเทรนด์นี้คือเรื่องใหญ่ครับ เพราะในโลกที่ข้อมูลคืออำนาจ การที่ประชาชนเข้าถึงข้อมูลได้โดยง่ายจะทำให้เกิดการมีส่วนร่วมและตรวจสอบได้จริง นี่คือก้าวสำคัญที่ทำให้ กทม. กลายเป็นผู้นำด้าน Digital Governance อย่างเต็มตัว สำหรับใครที่สนใจความเคลื่อนไหวนี้ ผมแนะนำให้ติดตามเว็บไซต์ของ กทม. อย่างใกล้ชิด เพราะต่อจากนี้เราจะได้เห็นการเปิดเผยชุดข้อมูลใหม่ๆ ออกมาอย่างแน่นอนครับ