ช่องว่างยักษ์ใกล้หลุมดำใจกลางทางช้างเผือกไขปริศนา 50 ปี
ช่องว่างยักษ์ใกล้หลุมดำใจกลางทางช้างเผือกไขปริศนา 50 ปี
ตลอดระยะเวลากว่า 50 ปีที่ผ่านมา เหล่านักดาราศาสตร์ต่างพยายามค้นหาคำตอบว่าหลุมดำมวลยิ่งยวดที่อยู่ใจกลางกาแล็กซีทางช้างเผือกของเรานั้นมีการปล่อยพลังงานออกมาหรือไม่ ตามทฤษฎีแล้วหลุมดำควรจะมี ‘ลม’ หรือกระแสพวยพุ่งออกมาในขณะที่มันกำลังดูดกลืนมวลสารเข้าไป แต่การพิสูจน์เรื่องนี้ไม่ใช่เรื่องง่ายเลยจนกระทั่งมีการค้นพบครั้งล่าสุดนี้
จากการศึกษาที่ตีพิมพ์ในวารสาร The Astrophysical Journal Letters นักฟิสิกส์ดาราศาสตร์จากมหาวิทยาลัย Northwestern ได้ค้นพบหลักฐานของช่องว่างขนาดมหึมาที่มีรูปร่างคล้ายกรวยท่ามกลางก๊าซเย็นที่ล้อมรอบ Sagittarius A* ซึ่งเป็นหลุมดำมวลยิ่งยวดใจกลางทางช้างเผือก ข้อมูลจากการสังเกตการณ์นาน 5 ปีโดยกล้องโทรทรรศน์ ALMA ในชิลีชี้ให้เห็นว่ามีพลังงานมหาศาลที่เกิดจากหลุมดำเองเป็นผู้สร้างช่องว่างนี้ขึ้นมา
ทำไมช่องว่างยักษ์ใกล้หลุมดำใจกลางทางช้างเผือกถึงสำคัญ?
Mark Gorski หนึ่งในทีมวิจัยกล่าวว่า หากหลุมดำไม่ได้อยู่ในสภาวะสุญญากาศที่สมบูรณ์แบบ มันย่อมต้องปล่อยลมออกมาในรูปแบบใดรูปแบบหนึ่ง และนี่คือครั้งแรกที่เราเห็นร่องรอยของลมที่ทุกคนเฝ้าค้นหากันมานานนับครึ่งศตวรรษ ซึ่งเหตุการณ์นี้ช่วยยืนยันได้ว่า Sagittarius A* ไม่ได้เป็นเพียงผู้ดูดกลืนเท่านั้น แต่ยังมีอิทธิพลต่อวิวัฒนาการของกาแล็กซีผ่านการปล่อยลมร้อนที่มีพลังมหาศาล
แม้ทฤษฎีจะทำนายไว้ตั้งแต่ปี 1971 ว่าหลุมดำใจกลางทางช้างเผือกน่าจะมีลมหรือกระแสเจ็ท แต่ปัญหาเรื่องก๊าซ ฝุ่น และโครงสร้างไอออนิกที่ขวางกั้นสายตาทำให้เราไม่สามารถมองเห็นมันได้โดยตรง จนกระทั่งทีมวิจัยใช้ข้อมูลจาก ALMA ในการมองทะลุผ่านอุปสรรคเหล่านั้น และพบช่องว่างที่เป็นรูปทรงกรวยชัดเจน ซึ่งบ่งบอกได้ว่า
- หลุมดำไม่ได้ดูดกลืนอย่างเดียว แต่มีการปล่อยพลังงานออกมาด้วย
- พลังงานในการสร้างช่องว่างนี้สูงเกินกว่าที่จะเกิดจากดวงดาวในพื้นที่นั้น
- ลมจากหลุมดำมีอิทธิพลต่อสภาพแวดล้อมรอบๆ มาอย่างน้อย 20,000 ปี
ความน่าทึ่งคือแม้ Sagittarius A* จะดูเหมือนหลุมดำที่เงียบสงบ แต่การค้นพบ ช่องว่างยักษ์ใกล้หลุมดำใจกลางทางช้างเผือก ครั้งนี้พิสูจน์ให้เห็นว่าหลุมดำทั่วไปในเอกภพก็มีกระบวนการทำงานที่น่าสนใจ การค้นพบนี้ไม่เพียงแต่ตอบโจทย์ความสงสัยที่ค้างคามานาน แต่ยังเป็นกุญแจสำคัญที่จะช่วยให้เราเข้าใจวงจรชีวิตและการทำงานของหลุมดำทั่วทั้งเอกภพได้ดียิ่งขึ้น บอกเลยว่าอวกาศของเรายังมีเรื่องราวน่าตื่นเต้นรอให้เราค้นพบอีกเพียบ!
ที่มา – Massive Void Near Milky Way’s Black Hole Could Solve a 50-Year Mystery